ลูกเป็นไข้ พาไปคลินิกหรือโรงพยาบาล? สัญญาณที่บอกว่าต้องรีบ

ไข้กี่องศาถึงเรียกว่าไข้ และตัวเลขสำคัญแค่ไหน

อุณหภูมิทางรักแร้ตั้งแต่ 37.5°C หรือทางหูและทางทวารตั้งแต่ 38°C ถือว่ามีไข้ ความสูงของไข้ไม่ได้บอกความรุนแรงของโรคเสมอไป เด็กที่ไข้ 40°C จากไข้หวัดธรรมดาอาจยังวิ่งเล่นได้ ขณะที่เด็กที่ไข้ 38.5°C แต่ซึม ไม่ยอมกิน อาจป่วยหนักกว่า แพทย์จะดูว่าลูกเป็นอย่างไรตอนที่ไข้ลดจากยาแล้ว ถ้าพอไข้ลดแล้วกลับมาเล่นได้ ยิ้มได้ ส่วนใหญ่ไม่ใช่โรครุนแรง

ยกเว้นทารกอายุต่ำกว่า 3 เดือน ซึ่งตัวเลขสำคัญมาก เพราะภูมิคุ้มกันยังอ่อนและอาการติดเชื้อรุนแรงแสดงออกน้อย ไข้ตั้งแต่ 38°C ในวัยนี้ต้องพบแพทย์ทันทีทุกกรณี ห้ามให้ยาลดไข้เองแล้วรอดู

สัญญาณอันตราย: ไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ต้องรอ

• อายุต่ำกว่า 3 เดือน และมีไข้ ≥38°C
• ชัก หรือเกร็งกระตุก แม้จะหยุดเองแล้ว
• ซึมมาก ปลุกตื่นยาก ไม่ตอบสนอง หรือร้องเสียงแหลมผิดปกติ
• หายใจเร็ว หอบ ซี่โครงบุ๋ม จมูกบาน หรือริมฝีปากและปลายมือปลายเท้าเขียว
• ผื่นจุดจ้ำสีม่วงแดงที่กดด้วยแก้วใสแล้วไม่จางหาย
• คอแข็ง ก้มคอไม่ได้ กระหม่อมโป่งตึงในทารก
• อาเจียนพุ่งซ้ำ ๆ หรืออาเจียนสีเขียว
• ภาวะขาดน้ำ: ไม่ปัสสาวะเกิน 8 ชั่วโมง ปากแห้ง ร้องไม่มีน้ำตา ตาโหล
• สัญญาณเตือนไข้เลือดออก: ปวดท้องมาก อาเจียนไม่หยุด เลือดกำเดาหรือเลือดออกตามไรฟัน มือเท้าเย็น กระสับกระส่าย โดยเฉพาะช่วงที่ไข้เริ่มลด

ควรรู้: ถ้าไม่แน่ใจว่าเข้าข่ายหรือไม่ ให้ถือว่าเข้าข่าย การไปห้องฉุกเฉินแล้วพบว่าไม่รุนแรง ดีกว่าการรอแล้วพลาด โทร 1669 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง

แบบไหนพามาคลินิกได้ ไม่ต้องไปโรงพยาบาล

เด็กอายุ 3 เดือนขึ้นไปที่มีไข้แต่เมื่อไข้ลดแล้วยังเล่น ยิ้ม ดื่มน้ำหรือนมได้ และไม่มีสัญญาณอันตรายข้างต้น ส่วนใหญ่เป็นการติดเชื้อไวรัสที่หายเองได้ การมาคลินิกเวชกรรมใกล้บ้านมีข้อดีคือรอไม่นาน ลูกไม่ต้องอยู่ในห้องฉุกเฉินที่แออัดร่วมกับผู้ป่วยหนัก และแพทย์มีเวลาตรวจและอธิบายมากกว่า

ควรพามาภายใน 24 ชั่วโมงเมื่อ: ไข้เกิน 2–3 วันไม่มีแนวโน้มลด · ไอมากหรือมีเสียงหวีด · บ่นเจ็บหู เจ็บคอมาก หรือกลืนลำบาก · ปัสสาวะแสบขัดหรือบ่อยผิดปกติ · ถ่ายเหลวมากกว่า 5–6 ครั้งต่อวัน · มีผื่นร่วมกับไข้ · ไข้กลับมาสูงอีกหลังจากลดไปแล้ว 1–2 วัน ซึ่งอาจเป็นการติดเชื้อแบคทีเรียซ้อน

ที่มงคลดีคลินิกรับ ตรวจรักษาเด็ก ทั่วไป มีบริการพ่นยาสำหรับเด็กที่หอบหรือหลอดลมตีบ และตรวจเลือดพื้นฐานเมื่อจำเป็น เช่น ตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดเมื่อสงสัยไข้เลือดออก หากแพทย์ประเมินแล้วเห็นว่าควรไปโรงพยาบาล จะบอกตรง ๆ พร้อมเหตุผล และเปิดถึง 20:00 น. ในวันธรรมดา จึงพามาหลังเลิกงานได้

ดูแลที่บ้านอย่างไรให้ถูกต้อง

ควรรู้: ห้ามใช้แอสไพรินในเด็กเด็ดขาด เพราะเสี่ยงกลุ่มอาการไรย์ที่อันตรายถึงชีวิต และในช่วงฤดูฝนที่มีไข้เลือดออก ควรเลี่ยงไอบูโพรเฟนจนกว่าแพทย์จะตรวจแล้ว เพราะเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก

ไข้กี่วันถึงควรมาตรวจ

ไข้จากไวรัสทั่วไปมักไม่เกิน 3 วัน ถ้าวันที่ 3 ยังมีไข้สูงหรือแนวโน้มไม่ดีขึ้น ควรมาตรวจแม้ลูกจะยังดูดี เพราะการติดเชื้อบางอย่างเช่นทางเดินปัสสาวะในเด็กเล็กหรือไข้เลือดออกไม่มีอาการเฉพาะในวันแรก ๆ ไข้เกิน 5 วันต้องได้รับการตรวจเสมอ และไข้ที่หายไปแล้วกลับมาใหม่ก็ควรตรวจ

สำหรับไข้เลือดออก ช่วงที่ต้องเฝ้าระวังที่สุดคือวันที่ 3–7 ของไข้ โดยเฉพาะตอนไข้เริ่มลด อ่านรายละเอียดที่ อาการไข้เลือดออกและสัญญาณอันตราย และในเด็กเล็กที่ไอมีเสียงหวีด อ่าน RSV ในเด็กเล็ก

เตรียมอะไรมาให้แพทย์

• เวลาที่เริ่มมีไข้ อุณหภูมิสูงสุด และเวลาที่ให้ยาครั้งล่าสุด
• อาการร่วมทั้งหมด แม้ดูเล็กน้อย เช่น ผื่น ถ่ายเหลว ปัสสาวะน้อย
• ยาที่ให้ไปแล้ว พร้อมขวดหรือรูปฉลาก
• สมุดวัคซีน เพื่อดูว่าลูกได้วัคซีนที่ป้องกันโรคที่สงสัยแล้วหรือยัง
• ประวัติสัมผัสโรค เช่น ที่โรงเรียนมีเด็กป่วยไข้หวัดใหญ่หรือมือเท้าปาก
• น้ำหนักล่าสุดของลูก เพื่อคำนวณขนาดยาให้แม่นยำ

ป้องกันไว้ก่อนดีกว่า

ไข้ในเด็กจำนวนมากมาจากโรคที่มีวัคซีนป้องกัน ทั้งไข้หวัดใหญ่ ปอดอักเสบจากเชื้อนิวโมคอคคัส สุกใส และไข้เลือดออก การให้วัคซีนครบตามวัยลดจำนวนครั้งที่ต้องตื่นมาวัดไข้ตอนตีสองได้จริง อ่าน วัคซีนเสริมสำหรับเด็ก มีอะไรบ้าง และดู วัคซีนสำหรับเด็ก