วัคซีนไข้เลือดออก Qdenga: เคยเป็นแล้วฉีดได้ไหม เด็กอายุเท่าไหร่ฉีดได้

เคยเป็นไข้เลือดออกแล้ว ทำไมยังต้องฉีด

ไวรัสเดงกีมี 4 สายพันธุ์ การหายจากสายพันธุ์หนึ่งให้ภูมิคุ้มกันถาวรเฉพาะสายพันธุ์นั้น และให้ภูมิข้ามสายพันธุ์เพียงชั่วคราวไม่กี่เดือน หลังจากนั้นภูมิที่เหลืออยู่บางส่วนกลับทำให้การติดเชื้อสายพันธุ์ใหม่รุนแรงขึ้นได้ ปรากฏการณ์นี้คือเหตุผลที่ผู้ป่วยไข้เลือดออกครั้งที่สองมีโอกาสเกิดภาวะช็อกและเลือดออกสูงกว่าครั้งแรก

วัคซีน Qdenga (TAK-003) ครอบคลุมทั้ง 4 สายพันธุ์ การศึกษาหลักในเด็ก 4–16 ปีกว่า 20,000 คนพบว่าในกลุ่มที่เคยติดเชื้อมาก่อน วัคซีนลดการป่วยแบบมีอาการได้ราว 76% และลดการนอนโรงพยาบาลได้ราว 86% ผู้ที่เคยเป็นแล้วจึงเป็นกลุ่มที่แพทย์มักแนะนำให้ฉีดมากที่สุด

เพิ่งหายจากไข้เลือดออก ต้องรอนานแค่ไหน

ช่วงหลังหายป่วยใหม่ ๆ ร่างกายยังมีภูมิข้ามสายพันธุ์สูงชั่วคราว การฉีดวัคซีนเชื้อเป็นในช่วงนี้อาจถูกภูมิเดิมยับยั้งจนตอบสนองได้ไม่เต็มที่ สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทยจึงแนะนำให้เว้นระยะอย่างน้อย 6 เดือนหลังการติดเชื้อก่อนเริ่มเข็มแรก แพทย์จะสอบถามวันที่ป่วยและพิจารณาเป็นรายบุคคล

ถ้าเป็นไข้เลือดออกระหว่างรอเข็มที่สอง ให้แจ้งแพทย์ อาจต้องเลื่อนเข็มที่สองออกไปตามหลักเดียวกัน โดยไม่ต้องเริ่มคอร์สใหม่

ไม่เคยเป็นไข้เลือดออก ฉีดได้ไหม

ได้ และไม่ต้องตรวจเลือดหาภูมิก่อน ซึ่งเป็นความต่างสำคัญจากวัคซีนรุ่นก่อน ในกลุ่มที่ไม่เคยติดเชื้อ วัคซีนป้องกันสายพันธุ์ 1 และ 2 ได้ดี ส่วนสายพันธุ์ 3 และ 4 ข้อมูลยังจำกัดกว่า องค์การอนามัยโลกจึงแนะนำวัคซีนนี้ในพื้นที่ที่มีการระบาดสูงซึ่งประชากรส่วนใหญ่เคยสัมผัสเชื้อแล้ว และประเทศไทยจัดเป็นพื้นที่แบบนั้น โดยเฉพาะกรุงเทพฯ ที่มีผู้ป่วยทุกปี

สำหรับคนที่จำไม่ได้ว่าเคยเป็นหรือไม่ ซึ่งเป็นกรณีส่วนใหญ่ของผู้ใหญ่ในไทย ไม่จำเป็นต้องหาคำตอบก่อนฉีด แพทย์ประเมินจากอายุ พื้นที่อาศัย และสุขภาพโดยรวม

เด็กอายุเท่าไหร่ฉีดได้ และผู้ใหญ่ถึงอายุเท่าไหร่

เด็กอายุต่ำกว่า 4 ปียังฉีดไม่ได้ การป้องกันในเด็กเล็กจึงยังเป็นการป้องกันยุงกัดและกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ ส่วนผู้สูงอายุที่เกิน 60 ปี วัคซีนยังไม่ขึ้นทะเบียนสำหรับช่วงอายุนี้ในไทย แพทย์จะพิจารณาเป็นรายกรณี

ผลข้างเคียงที่พบได้

• ปวด บวม แดงบริเวณที่ฉีด พบบ่อยที่สุด
• ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ อ่อนเพลีย หรือไข้ต่ำ ภายใน 1–3 วันหลังฉีด มักพบหลังเข็มแรกมากกว่าเข็มที่สอง
• อาการแพ้รุนแรงพบน้อยมาก คลินิกให้นั่งสังเกตอาการหลังฉีดก่อนกลับ
• เพราะเป็นวัคซีนเชื้อเป็น ผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ควรเว้นการตั้งครรภ์อย่างน้อย 1 เดือนหลังฉีดแต่ละเข็ม

ควรรู้: วัคซีนไม่ได้ทดแทนการป้องกันยุงกัด และไม่ได้ป้องกันโรคอื่นที่ยุงลายนำ เช่น ชิคุนกุนยาและซิกา หากมีไข้สูงหลังฉีดเกิน 2 วัน หรือมีอาการเตือนของไข้เลือดออก ให้พบแพทย์ อ่าน อาการไข้เลือดออกและสัญญาณอันตราย

ควรฉีดช่วงไหนของปี

ไข้เลือดออกในไทยระบาดสูงสุดช่วงฤดูฝน ราวมิถุนายนถึงกันยายน แต่พบได้ตลอดปี เนื่องจากต้องฉีด 2 เข็มห่างกัน 3 เดือน และภูมิขึ้นเต็มที่หลังเข็มที่สอง การเริ่มเข็มแรกช่วงต้นปีจะทำให้ครบคอร์สก่อนฤดูฝน ถ้าเริ่มไม่ทัน เข็มแรกก็ให้การป้องกันบางส่วนแล้ว จึงไม่ควรรอถึงปีหน้า ดูรายละเอียดและนัดหมายที่ วัคซีนไข้เลือดออก 4 สายพันธุ์