วัคซีนเสริมสำหรับเด็ก มีอะไรบ้าง ตัวไหนควรฉีดก่อน
วัคซีนเสริมนอกโครงการของรัฐสำหรับเด็กไทยมีอะไรบ้าง แต่ละตัวป้องกันอะไร ฉีดช่วงอายุไหน กี่เข็ม และถ้างบจำกัดควรเลือกตัวไหนก่อน พร้อมราคาที่คลินิก
สมุดวัคซีนสีชมพูมีสองส่วน ส่วนแรกคือวัคซีนพื้นฐานที่รัฐให้ฟรีและเด็กทุกคนได้ครบ ส่วนที่สองคือวัคซีนเสริมที่ต้องจ่ายเอง ซึ่งพ่อแม่มักงงว่าจำเป็นแค่ไหน วัคซีนเสริมหลายตัวอยู่ในตารางพื้นฐานของประเทศอื่นแล้ว เพียงแต่ไทยยังไม่มีงบบรรจุ ด้านล่างเรียงให้ว่าตัวไหนควรมาก่อนถ้าเลือกฉีดได้ทีละตัว
สรุปก่อนอ่าน
- วัคซีนเสริมที่มีหลักฐานชัดและสมาคมกุมารแพทย์ไทยแนะนำเป็นลำดับต้น: ปอดอักเสบ IPD (ขวบปีแรก) ไข้หวัดใหญ่ (ทุกปีตั้งแต่ 6 เดือน) และสุกใส (1 ขวบขึ้นไป)
- ลำดับถัดมา: ไวรัสตับอักเสบเอ (1 ขวบขึ้นไป) ไข้เลือดออก (4 ขวบขึ้นไป) และ HPV สำหรับเด็กชายหรือเด็กหญิงที่พลาดโครงการโรงเรียน
- วัคซีนเสริมส่วนใหญ่ฉีดพร้อมวัคซีนพื้นฐานในนัดเดียวกันได้ ไม่ต้องมาเพิ่ม
- ราคาที่คลินิกรวมค่าแพทย์และค่าบริการพยาบาล เช่น สุกใส 1,500 บาท/เข็ม ไข้หวัดใหญ่ 490 บาท/เข็ม IPD 3,900 บาท/เข็ม
วัคซีนพื้นฐานที่รัฐให้ฟรี (เพื่อให้เห็นว่าอะไรมีแล้ว)
แผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคของกระทรวงสาธารณสุขให้วัคซีนแก่เด็กไทยทุกคนโดยไม่มีค่าใช้จ่าย ได้แก่ วัณโรค (BCG) ไวรัสตับอักเสบบี คอตีบ-บาดทะยัก-ไอกรน โปลิโอ ฮิบ หัด-คางทูม-หัดเยอรมัน (MMR) ไข้สมองอักเสบเจอี โรต้า และ HPV สำหรับนักเรียนหญิงชั้น ป.5 รวมถึงไข้หวัดใหญ่สำหรับเด็ก 6 เดือน–2 ปีในช่วงรณรงค์
ถ้าลูกได้ครบตามนี้ ถือว่าครอบคลุมโรคร้ายแรงส่วนใหญ่แล้ว วัคซีนเสริมคือการปิดช่องว่างที่เหลือ ซึ่งหลายช่องเป็นโรคที่พบบ่อยจริงในเด็กไทย
วัคซีนเสริม เรียงตามลำดับที่แนะนำ
| ลำดับ | วัคซีน | ป้องกันอะไร | เริ่มฉีดได้ | จำนวนเข็ม | ราคาที่คลินิก |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ปอดอักเสบ IPD (PCV20) | เชื้อนิวโมคอคคัส: ปอดอักเสบ หูชั้นกลางอักเสบ เยื่อหุ้มสมองอักเสบ | 2 เดือน | ตามอายุที่เริ่ม: เริ่มก่อน 6 เดือน 3–4 เข็ม · เริ่ม 1–2 ปี 2 เข็ม · 2 ปีขึ้นไป 1 เข็ม | 3,900 บาท/เข็ม |
| 2 | ไข้หวัดใหญ่ | ไข้หวัดใหญ่และภาวะแทรกซ้อน | 6 เดือน | ปีแรก 2 เข็มห่าง 4 สัปดาห์ จากนั้นปีละ 1 เข็ม | 490 บาท/เข็ม |
| 3 | สุกใส | สุกใส และลดงูสวัดในอนาคต | 1 ปี | 2 เข็ม (เข็มสองที่ 4–6 ปี หรือห่างอย่างน้อย 3 เดือน) | 1,500 บาท/เข็ม · แพ็กเกจ 2 เข็ม 2,900 บาท |
| 4 | ไวรัสตับอักเสบเอ | ตับอักเสบจากอาหารและน้ำ | 1 ปี | 2 เข็ม ห่างกัน 6–12 เดือน | 850 บาท/เข็ม · แพ็กเกจ 2 เข็ม 1,600 บาท |
| 5 | ไข้เลือดออก (Qdenga) | ไข้เลือดออกทั้ง 4 สายพันธุ์ | 4 ปี | 2 เข็ม ห่างกัน 3 เดือน | 2,200 บาท/เข็ม · แพ็กเกจ 2 เข็ม 3,900 บาท |
| 6 | HPV 9 สายพันธุ์ | มะเร็งจากเชื้อ HPV ทั้งเด็กหญิงและเด็กชาย | 9 ปี | 2 เข็ม ห่าง 6–12 เดือน (อายุ 9–14) | 5,330 บาท/เข็ม |
| ตามความเสี่ยง | พิษสุนัขบ้าก่อนสัมผัสโรค | ลดความยุ่งยากเมื่อโดนสัตว์กัด | ทุกอายุ | 2 เข็ม วัน 0 และ 7 | 1,450 บาท/2 เข็ม |
ลำดับข้างต้นอิงจากความรุนแรงของโรค ความถี่ที่พบในเด็กไทย และคำแนะนำของสมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย แพทย์อาจสลับลำดับตามอายุและความเสี่ยงของเด็กแต่ละคน เช่น เด็กที่เข้าเนอสเซอรี่เร็วควรได้ IPD และไข้หวัดใหญ่ก่อนอย่างอื่น
ทำไม IPD ถึงมาเป็นอันดับหนึ่ง
เชื้อนิวโมคอคคัสเป็นสาเหตุหลักของปอดอักเสบรุนแรง เยื่อหุ้มสมองอักเสบ และติดเชื้อในกระแสเลือดในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี ซึ่งเป็นช่วงที่ภูมิคุ้มกันต่อเชื้อชนิดนี้ยังสร้างไม่ได้เอง วัคซีนชนิดคอนจูเกตอยู่ในตารางพื้นฐานของกว่า 150 ประเทศแล้ว และหลังนำมาใช้พบว่าโรครุนแรงในเด็กลดลงมากกว่า 80% ประเทศไทยอยู่ระหว่างทยอยบรรจุเข้าโครงการ ระหว่างนี้จึงยังต้องจ่ายเอง
จำนวนเข็มขึ้นกับอายุที่เริ่ม เริ่มเร็วใช้เข็มเยอะแต่ป้องกันช่วงที่เสี่ยงที่สุด ถ้าเริ่มหลัง 2 ขวบเหลือเข็มเดียว ดูรายละเอียดที่ วัคซีนปอดอักเสบ 20 สายพันธุ์
สุกใส: โรคที่ดูไม่ร้ายแต่ควรป้องกัน
สุกใสในเด็กส่วนใหญ่หายเอง แต่มีส่วนน้อยที่ติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนที่ผิวหนัง ปอดอักเสบ หรือสมองอักเสบ และเด็กต้องหยุดเรียนอย่างน้อย 1 สัปดาห์พร้อมพ่อแม่ที่ต้องลางาน นอกจากนี้ไวรัสยังซ่อนอยู่ในร่างกายและกลับมาเป็นงูสวัดในวัยผู้ใหญ่ได้ การฉีดวัคซีนตั้งแต่เด็กจึงลดทั้งสุกใสตอนนี้และงูสวัดในอนาคต ฉีด 2 เข็ม เข็มแรกที่ 1 ขวบ เข็มสองที่ 4–6 ขวบ หรือเร็วกว่านั้นโดยห่างจากเข็มแรกอย่างน้อย 3 เดือน ดู วัคซีนสุกใส
ไข้หวัดใหญ่และไข้เลือดออก: สองโรคที่มากับหน้าฝนทุกปี
เด็กเล็กเป็นกลุ่มที่ป่วยไข้หวัดใหญ่มากที่สุดและนำเชื้อกลับมาแพร่ในบ้าน ฉีดได้ตั้งแต่ 6 เดือน ปีแรกต้อง 2 เข็ม อ่าน เด็ก 6 เดือน–8 ปี ฉีดกี่เข็ม ส่วนไข้เลือดออก เด็กวัยเรียน 5–14 ปีเป็นกลุ่มที่ป่วยสูงสุดในไทย วัคซีนเริ่มได้ที่อายุ 4 ปี ฉีด 2 เข็มห่างกัน 3 เดือน ไม่ต้องตรวจเลือดก่อน อ่าน วัคซีนไข้เลือดออก เด็กอายุเท่าไหร่ฉีดได้
ฉีดวัคซีนเสริมพร้อมวัคซีนพื้นฐานได้ไหม
- ได้ วัคซีนเชื้อตายทุกชนิดฉีดพร้อมกันได้ในวันเดียวโดยฉีดคนละตำแหน่ง เช่น IPD พร้อมวัคซีนรวม 5 โรคที่ 2, 4, 6 เดือน
- วัคซีนเชื้อเป็นชนิดฉีด (MMR สุกใส ไข้สมองอักเสบเจอีชนิดเชื้อเป็น ไข้เลือดออก) ให้ฉีดวันเดียวกัน หรือถ้าไม่พร้อมกันต้องห่างกันอย่างน้อย 4 สัปดาห์
- การฉีดหลายเข็มในนัดเดียวไม่ทำให้ภูมิคุ้มกันเด็ก ‘ล้น’ ระบบภูมิคุ้มกันเด็กรับมือแอนติเจนได้มากกว่านี้หลายพันเท่าในชีวิตประจำวัน
- นำสมุดวัคซีนมาทุกครั้ง แพทย์จะดูว่าอะไรครบแล้ว อะไรค้าง และวางตารางให้เหมาะกับนัดที่มีอยู่
ควรรู้: ราคาข้างต้นเป็นราคาตามประกาศของคลินิกถึง 31 ธันวาคม 2569 ชนิดและสต็อกวัคซีนเปลี่ยนได้ ทัก LINE บอกอายุลูกและวัคซีนที่ได้แล้ว ทีมงานช่วยจัดตารางและเช็กสต็อกก่อนเดินทาง ดูวัคซีนสำหรับเด็กทั้งหมดที่ หน้าวัคซีน
คำถามที่พบบ่อย
เด็กต่ำกว่า 2 ปี เลือก IPD ก่อน เพราะป้องกันโรคที่รุนแรงที่สุดในช่วงวัยนี้ เด็กโตกว่านั้นที่ได้ IPD แล้ว เลือกไข้หวัดใหญ่ประจำปี ซึ่งราคาต่ำและป้องกันโรคที่เด็กป่วยบ่อยที่สุด
บริการที่เกี่ยวข้อง
วัคซีนที่เกี่ยวข้อง
- ป้องกันเชื้อนิวโมคอคคัสวัคซีนปอดอักเสบ 20 สายพันธุ์฿3,900 / เข็ม
- ฉีดได้ตั้งแต่ 6 เดือนวัคซีนไข้หวัดใหญ่ 4 สายพันธุ์฿490 / เข็ม
- ฉีด 2 เข็มวัคซีนสุกใส฿1,500 / เข็ม
- ฉีด 2 เข็มวัคซีนไวรัสตับอักเสบเอ฿850 / เข็ม
- อายุ 4–60 ปี · ไม่ต้องตรวจภูมิก่อนฉีดวัคซีนไข้เลือดออก 4 สายพันธุ์฿2,200 / เข็ม
- ป้องกันมะเร็งปากมดลูกและโรคจากเชื้อ HPVวัคซีน HPV 9 สายพันธุ์฿5,330 / เข็ม
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งข้อมูล
- ตารางการให้วัคซีนในเด็กไทย แนะนำโดยสมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย
- แผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค กองโรคป้องกันด้วยวัคซีน กรมควบคุมโรค
- Child and Adolescent Immunization Schedule by Age U.S. Centers for Disease Control and Prevention
เนื้อหานี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากแพทย์ เผยแพร่ 20 กันยายน 2569
สุขภาพแต่ละคนไม่เหมือนกัน
หากมีโรคประจำตัว ใช้ยาประจำ ตั้งครรภ์ หรือมีอาการผิดปกติ ให้แพทย์ประเมินก่อนตัดสินใจ ทัก LINE ได้เลย
