วัคซีน ความรู้เพื่อดูแลตัวเอง

ไข้เลือดออก: สังเกตอาการอย่างไร และวัคซีนช่วยได้แค่ไหน

สรุปอาการไข้เลือดออกที่ควรสังเกต สัญญาณอันตรายที่ต้องรีบพบแพทย์ และข้อมูลวัคซีนไข้เลือดออก Qdenga (TAK-003) ว่าเหมาะกับใคร

อ่านประมาณ 7 นาที

จัดทำโดย มงคลดีคลินิกเวชกรรม · หลักการจัดทำและตรวจสอบเนื้อหา

การฉีดวัคซีนที่ต้นแขน
ภาพประกอบบทความ

หลายคนเข้าใจว่าไข้เลือดออกเป็นโรคของเด็ก แต่ผู้ใหญ่ก็มีโอกาสอาการหนักได้เหมือนกัน โดยเฉพาะคนที่มีโรคประจำตัว ทุกวันนี้นอกจากกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายและป้องกันไม่ให้ยุงกัด ยังมีวัคซีนที่ช่วยลดความรุนแรงและลดโอกาสต้องนอนโรงพยาบาล

สรุปก่อนอ่าน

  • อาการเด่นคือไข้สูงลอย ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามตัว คลื่นไส้อาเจียน และมีจุดแดงหรือผื่น
  • ช่วงที่อันตรายที่สุดคือช่วงไข้เริ่มลด ไม่ใช่ช่วงไข้สูง
  • ห้ามใช้ยากลุ่มแอสไพรินและ NSAIDs เอง เพราะเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก
  • Qdenga เป็นวัคซีนไข้เลือดออกชนิดเชื้อเป็น ต้องประเมินอายุ สุขภาพ และคำแนะนำปัจจุบัน ไม่เหมาะระหว่างตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือมีภูมิคุ้มกันบกพร่องบางกรณี

อาการที่ควรสังเกต

  • ไข้สูงลอย มักสูงต่อเนื่องหลายวัน
  • ปวดศีรษะ ปวดกระบอกตา ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อและข้อ
  • คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร
  • มีจุดแดงเล็ก ๆ หรือผื่นตามร่างกาย
  • หน้าแดง ตาแดง ในเด็กอาจซึมลงกว่าปกติ

อ้างอิง: [1] World Health Organization

สัญญาณอันตรายที่ต้องรีบพบแพทย์

ขวดวัคซีนและกระบอกฉีดยา
วัคซีนขวดวัคซีนและกระบอกฉีดยา

จุดที่หลายคนเข้าใจผิดคือคิดว่าไข้ลดแล้วคืออาการดีขึ้น แต่ในไข้เลือดออก ช่วงที่ไข้เริ่มลดคือช่วงที่ต้องเฝ้าระวังมากที่สุด เพราะอาจเกิดภาวะรั่วของพลาสมาและช็อกได้

องค์การอนามัยโลกระบุสัญญาณที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที ได้แก่ ปวดท้องรุนแรง อาเจียนไม่หยุด หายใจเร็ว เลือดออกตามไรฟันหรือเลือดกำเดา อาเจียนหรือถ่ายเป็นเลือด กระหายน้ำมาก ตัวเย็นและซีด อ่อนเพลียมาก หรือกระสับกระส่าย

ควรรู้: ระหว่างมีไข้ ควรใช้ยาลดไข้พาราเซตามอลตามขนาดที่เหมาะสมเท่านั้น หลีกเลี่ยงแอสไพรินและยากลุ่ม NSAIDs เช่น ไอบูโพรเฟน เพราะเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก

อ้างอิง: [1] World Health Organization

วัคซีนไข้เลือดออกช่วยอะไรได้

การฉีดวัคซีนที่ต้นแขน
วัคซีนการฉีดวัคซีนที่ต้นแขน

Qdenga เป็นวัคซีนเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์ ฉีดสองเข็มห่างกันสามเดือน เอกสารกำกับยาที่เผยแพร่โดย อย. และอนุมัติเดือนธันวาคม 2567 ระบุใช้ตั้งแต่อายุ 4 ปี แต่ไม่มีข้อมูลในผู้ที่อายุเกิน 60 ปี และมีข้อมูลจำกัดในผู้มีโรคเรื้อรัง จึงต้องให้แพทย์ประเมินความเหมาะสม

วัคซีนไม่ได้รับประกันว่าจะป้องกันเดงกีทุกสายพันธุ์ในทุกคน และไม่ทดแทนการป้องกันยุงกัด หากมีอาการสงสัยไข้เลือดออกหลังฉีดต้องพบแพทย์

อ้างอิง: [3] Thai Food and Drug Administration

ใครที่แพทย์แนะนำให้พิจารณาฉีด

  • แจ้งอายุ ประวัติไข้เลือดออก ความเสี่ยงยุงกัด และอาการแพ้วัคซีนเดิมให้แพทย์ประเมิน
  • แจ้งการตั้งครรภ์ ให้นมบุตร ภูมิคุ้มกันบกพร่อง และยากดภูมิ ก่อนพิจารณาวัคซีนเชื้อเป็น
  • คำแนะนำ WHO สำหรับโครงการระดับประชากรต่างจากข้อบ่งใช้ตามทะเบียนยา ทั้งสองอย่างไม่หมายความว่าทุกคนต้องฉีด

ควรรู้: วัคซีนไม่ได้แทนการป้องกันยุงกัดและการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย ทั้งสองอย่างยังต้องทำควบคู่กันไป และความเหมาะสมของวัคซีนต้องประเมินโดยแพทย์เป็นรายบุคคล

อ้างอิง: [3] Thai Food and Drug Administration, [4] World Health Organization

คำถามที่พบบ่อย

เคยเป็นไข้เลือดออกไม่ได้ตัดสิทธิ์ฉีดอัตโนมัติ หลังหายแล้วให้แพทย์ประเมินเวลาและสุขภาพปัจจุบัน การติดเชื้อครั้งถัดไปอาจเสี่ยงโรครุนแรงขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนเหมาะกับวัคซีน

บริการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งข้อมูล

  1. [1] Dengue and severe dengue World Health Organization
  2. [2] Dengue MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine
  3. [3] Qdenga: English Product Information (Thai FDA; approved 11 December 2024) Thai Food and Drug Administrationสืบค้น 11 ตุลาคม 2569
  4. [4] WHO position paper on dengue vaccines, May 2024 World Health Organizationสืบค้น 11 ตุลาคม 2569

เนื้อหานี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากแพทย์ เผยแพร่ 7 สิงหาคม 2569

วิธีเลือกแหล่งข้อมูลและแจ้งแก้ไขบทความ

สุขภาพแต่ละคนไม่เหมือนกัน

หากมีโรคประจำตัว ใช้ยาประจำ ตั้งครรภ์ หรือมีอาการผิดปกติ ให้แพทย์ประเมินก่อนตัดสินใจ ทัก LINE ได้เลย