ไข้เลือดออก: สังเกตอาการอย่างไร และวัคซีนช่วยได้แค่ไหน

อาการที่ควรสังเกต

• ไข้สูงลอย มักสูงต่อเนื่องหลายวัน
• ปวดศีรษะ ปวดกระบอกตา ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อและข้อ
• คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร
• มีจุดแดงเล็ก ๆ หรือผื่นตามร่างกาย
• หน้าแดง ตาแดง ในเด็กอาจซึมลงกว่าปกติ

สัญญาณอันตรายที่ต้องรีบพบแพทย์

จุดที่หลายคนเข้าใจผิดคือคิดว่าไข้ลดแล้วคืออาการดีขึ้น แต่ในไข้เลือดออก ช่วงที่ไข้เริ่มลดคือช่วงที่ต้องเฝ้าระวังมากที่สุด เพราะอาจเกิดภาวะรั่วของพลาสมาและช็อกได้

องค์การอนามัยโลกระบุสัญญาณที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที ได้แก่ ปวดท้องรุนแรง อาเจียนไม่หยุด หายใจเร็ว เลือดออกตามไรฟันหรือเลือดกำเดา อาเจียนหรือถ่ายเป็นเลือด กระหายน้ำมาก ตัวเย็นและซีด อ่อนเพลียมาก หรือกระสับกระส่าย

ควรรู้: ระหว่างมีไข้ ควรใช้ยาลดไข้พาราเซตามอลตามขนาดที่เหมาะสมเท่านั้น หลีกเลี่ยงแอสไพรินและยากลุ่ม NSAIDs เช่น ไอบูโพรเฟน เพราะเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก

วัคซีนไข้เลือดออกช่วยอะไรได้

วัคซีน Qdenga (TAK-003) เป็นวัคซีนชนิดเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์ที่ครอบคลุมเชื้อเดงกีทั้งสี่สายพันธุ์ ฉีดสองเข็มห่างกันสามเดือน และให้ได้ในช่วงอายุ 4-60 ปี โดยไม่ต้องเจาะเลือดตรวจภูมิคุ้มกันก่อนฉีด

ข้อมูลที่คลินิกอ้างอิงจากศูนย์ทดสอบวัคซีน คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุประสิทธิภาพในการลดการนอนโรงพยาบาลราว 90.4% ป้องกันโรครุนแรงราว 85.9% และป้องกันการติดเชื้อแบบมีอาการราว 80.2% ตัวเลขเหล่านี้มาจากการศึกษาในกลุ่มประชากรที่ศึกษา ผลในแต่ละบุคคลจึงอาจต่างกัน

ใครที่แพทย์แนะนำให้พิจารณาฉีด

• เด็กวัยเรียนอายุประมาณ 10-14 ปี ซึ่งเป็นกลุ่มที่พบการป่วยสูง
• ผู้ใหญ่อายุ 45 ปีขึ้นไป ที่มีความเสี่ยงเกิดอาการรุนแรง
• ผู้ที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ โรคไต โรคตับ หรือโรคปอด

ควรรู้: วัคซีนไม่ได้แทนการป้องกันยุงกัดและการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย ทั้งสองอย่างยังต้องทำควบคู่กันไป และความเหมาะสมของวัคซีนต้องประเมินโดยแพทย์เป็นรายบุคคล