ความดันโลหิตสูงไม่มีอาการ คนส่วนใหญ่รู้ตัวจากการวัดตอนไปทำใบรับรองแพทย์หรือตรวจสุขภาพ แล้วเกิดคำถามว่าค่านี้สูงจริงไหม หรือแค่ตื่นเต้น และถ้าสูงจริงต้องกินยาเลยหรือเปล่า คำตอบด้านล่างอิงแนวทางของสมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย ซึ่งดูจากการวัดซ้ำหลายครั้งและความเสี่ยงโดยรวม มากกว่าตัวเลขครั้งเดียว
สรุปก่อนอ่าน
- เกณฑ์ทั่วไปที่สถานพยาบาลคือ ตัวบน ≥140 หรือตัวล่าง ≥90 มม.ปรอท ต้องวัดอย่างถูกวิธีและยืนยันตามการประเมินของแพทย์ เกณฑ์ค่าเฉลี่ยที่บ้านคือ ≥135 หรือ ≥85 ตามลำดับ
- แนวทางไทยปี 2567 เรียกตัวบน 130–139 หรือตัวล่าง 80–89 ว่า BP at risk ต้องปรับพฤติกรรมและประเมินความเสี่ยง ไม่ใช่กลุ่มที่สรุปว่าไม่ต้องใช้ยาทุกคน
- การเริ่มยาขึ้นกับค่าที่วัดยืนยัน โรคหัวใจ เบาหวาน โรคไต และร่องรอยความเสียหายของอวัยวะ อย่ารอปรับพฤติกรรมหลายเดือนเองโดยไม่รับการประเมิน
- ความดันสูงมากต้องรับการประเมินโดยเร็ว หากมีเจ็บหน้าอก หอบ อ่อนแรง พูดลำบาก หรือการมองเห็นเปลี่ยนไป ให้ไปฉุกเฉินทันที
ความดันเท่าไหร่เรียกว่าสูง
หน่วย มม.ปรอท ตามแนวทางไทยปี 2567 สำหรับผู้ใหญ่ที่วัดในสถานพยาบาล ตัวเลขไม่ใช้ตัดสินการเริ่มยาด้วยตัวเอง
เลื่อนตารางด้านข้างเพื่อดูข้อมูลครบ →
| ระดับ | ตัวบน (ซิสโตลิก) | ตัวล่าง (ไดแอสโตลิก) | ควรทำอะไร |
|---|---|---|---|
| เหมาะสม | <120 | และ <80 | วัดซ้ำทุก 1–2 ปี |
| ปกติ | 120–129 | และ <80 | วัดติดตามตามแผนสุขภาพ |
| BP at risk | 130–139 | และ/หรือ 80–89 | ปรับพฤติกรรมและประเมินความเสี่ยงร่วม |
| ความดันสูงระดับ 1 | 140–159 | และ/หรือ 90–99 | ประเมินความเสี่ยง ปรับพฤติกรรม อาจเริ่มยา |
| ความดันสูงระดับ 2 | 160–179 | และ/หรือ 100–109 | ให้แพทย์ประเมินการรักษาโดยเร็ว |
| ความดันสูงระดับ 3 | ≥180 | และ/หรือ ≥110 | รับการประเมินโดยเร็ว ไปฉุกเฉินหากมีอาการ |
ค่าที่คลินิกสูงแต่ค่าที่บ้านปกติอาจเป็น white-coat hypertension แพทย์ต้องดูความเสี่ยงหัวใจและความเสียหายของอวัยวะร่วมด้วย บางคนอาจต้องใช้ยา จึงไม่ควรหยุดยาหรือตัดสินใจไม่รักษาจากค่าที่บ้านเพียงอย่างเดียว
อ้างอิง: [1] สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย, [4] Thai Hypertension Society / Asian Biomedicine
วัดอย่างไรให้เชื่อถือได้

- นั่งพัก 5 นาทีก่อนวัด ไม่ดื่มกาแฟ ไม่สูบบุหรี่ ไม่ออกกำลังกายภายใน 30 นาทีก่อนวัด และปัสสาวะให้เรียบร้อย
- นั่งพิงพนัก เท้าวางราบ แขนวางบนโต๊ะให้ผ้าพันอยู่ระดับหัวใจ ไม่พูดคุยระหว่างวัด
- วัด 2 ครั้งห่างกัน 1 นาที ใช้ค่าเฉลี่ย ถ้าต่างกันมากให้วัดครั้งที่สาม
- วัดที่บ้านเช้าและเย็น วันละ 2 ช่วง ติดต่อกัน 7 วัน ก่อนพบแพทย์ แล้วตัดวันแรกทิ้ง นำค่าเฉลี่ยมาให้แพทย์ดู
- ใช้เครื่องวัดต้นแขนแบบอัตโนมัติที่ผ่านการรับรอง เครื่องวัดข้อมือคลาดเคลื่อนง่ายกว่า
ควรรู้: ค่าเดียวจากการวัดตอนกำลังเครียด ปวด หรือนอนไม่พอ ไม่ใช่การวินิจฉัย ถ้าวัดได้สูงครั้งแรก ให้วัดซ้ำที่บ้านตามวิธีข้างต้นแล้วนำมาให้แพทย์ประเมิน
เมื่อไหร่ต้องเริ่มกินยา
การตัดสินใจไม่ได้ดูจากตัวเลขความดันอย่างเดียว แต่ดูร่วมกับความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดโดยรวม ได้แก่ อายุ เบาหวาน ไขมันสูง สูบบุหรี่ โรคไต และร่องรอยที่อวัยวะเริ่มเสียหายแล้ว เช่น โปรตีนรั่วในปัสสาวะ หรือหัวใจห้องล่างซ้ายโต
เมื่อค่าความดันสูงต่อเนื่อง แพทย์จะประเมินร่วมกับโรคประจำตัวและความเสี่ยงก่อนเลือกเวลาเริ่มยา ผู้ที่มีโรคหลอดเลือดหัวใจ เบาหวาน หรืออวัยวะได้รับผลกระทบ อาจต้องรักษาแม้ตัวเลขยังไม่ถึงเกณฑ์ทั่วไป
ตัวเลขสูงมากไม่ใช่เหตุให้ซื้อยา เพิ่มยา หรือกินยาของคนอื่นเอง ควรให้ผู้รักษาประเมินความเร่งด่วนและวางแผนลดความดันอย่างเหมาะสม
อ้างอิง: [1] สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย, [4] Thai Hypertension Society / Asian Biomedicine
เป้าหมายเมื่อรักษาแล้ว
เป้าหมายการรักษาขึ้นกับอายุ ความเปราะบาง โรคประจำตัว และการทนต่อการรักษา ให้แพทย์ตกลงเป้าหมายกับคุณเป็นรายบุคคล หากหน้ามืดหรือวัดได้ต่ำผิดปกติให้แจ้งผู้รักษา ไม่หยุดยาเอง
อ้างอิง: [1] สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย, [4] Thai Hypertension Society / Asian Biomedicine
ปรับพฤติกรรมอะไรได้ผลจริง

เลื่อนตารางด้านข้างเพื่อดูข้อมูลครบ →
| สิ่งที่ทำ | ลดตัวบนได้ประมาณ |
|---|---|
| ลดน้ำหนัก (ทุก 1 กก. ที่ลดได้) | 1 มม.ปรอท |
| กินแบบ DASH: ผัก ผลไม้ ธัญพืชเต็มเมล็ด นมไขมันต่ำ ลดเนื้อแดงและของหวาน | 8–14 มม.ปรอท |
| ลดเกลือให้ต่ำกว่า 2,000 มก.โซเดียม/วัน (เกลือราว 1 ช้อนชา รวมที่ซ่อนในอาหาร) | 5–6 มม.ปรอท |
| ออกกำลังกายแบบแอโรบิก 150 นาที/สัปดาห์ | 4–9 มม.ปรอท |
| จำกัดแอลกอฮอล์ | 2–4 มม.ปรอท |
แหล่งโซเดียมหลักของคนไทยไม่ใช่เกลือที่เติมเอง แต่เป็นน้ำปลา ซีอิ๊ว ผงปรุงรส บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารแปรรูป และน้ำจิ้ม การลดสิ่งเหล่านี้ลงครึ่งหนึ่งเห็นผลชัดกว่าการเลิกเติมเกลือ
สัญญาณที่ต้องไปห้องฉุกเฉิน ไม่รอนัด
- ตัวบนสูงกว่า 180 หรือตัวล่างสูงกว่า 120 มม.ปรอท ร่วมกับเจ็บหน้าอก หอบ อ่อนแรง ชา พูดลำบาก หรือการมองเห็นเปลี่ยนไป ให้ไปฉุกเฉินทันที ไม่รอให้ความดันลดเอง
- ความดันสูงมากในหญิงตั้งครรภ์ โดยเฉพาะร่วมกับบวม ปวดศีรษะ หรือตาพร่า
ควรรู้: หากตัวบนสูงกว่า 180 หรือตัวล่างสูงกว่า 120 และไม่มีอาการ ให้พักอย่างน้อย 1 นาทีแล้ววัดซ้ำ ถ้ายังสูงให้ติดต่อผู้รักษาโดยเร็ว หากมีอาการผิดปกติใหม่ให้ไปฉุกเฉิน ไม่เพิ่มยาเอง
อ้างอิง: [5] American Heart Association
ดูแลความดันที่คลินิก
ที่มงคลดีคลินิกให้บริการวินิจฉัย เริ่มยา และติดตามความดันโลหิตสูงต่อเนื่อง แพทย์ทบทวนบันทึกความดันที่บ้าน ตรวจเลือดประเมินไตและไขมันตามกำหนด และปรับยาให้เหมาะกับแต่ละคน ดูรายละเอียดที่ บริการดูแลโรคเรื้อรัง ผู้ที่รักษาที่อื่นอยู่และต้องการย้ายมารับยาใกล้บ้าน อ่าน ย้ายมารับยาเบาหวาน–ความดันต่อที่คลินิกได้ไหม และเพราะความดันมักมาพร้อมไขมัน อ่านต่อ ไขมันในเลือด LDL HDL ค่าปกติเท่าไหร่
คำถามที่พบบ่อย
ต้องให้แพทย์ประเมินค่าที่วัดยืนยันและความเสี่ยงร่วมก่อน การตัดสินใจเริ่มยาไม่ควรอาศัยตัวเลขครั้งเดียว หรือเลือกเฝ้าดูหลายเดือนเอง
บริการที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งข้อมูล
- [1] แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูงในเวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ. 2567 สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย
- [2] 2023 ESH Guidelines for the management of arterial hypertension European Society of Hypertension
- [3] Hypertension World Health Organization
- [4] 2024 Thai guidelines on the treatment of hypertension Thai Hypertension Society / Asian Biomedicineสืบค้น 9 ตุลาคม 2569
- [5] Understanding blood pressure readings American Heart Associationสืบค้น 9 ตุลาคม 2569
เนื้อหานี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากแพทย์ เผยแพร่ 21 กันยายน 2569
วิธีเลือกแหล่งข้อมูลและแจ้งแก้ไขบทความ
