ไขมันในเลือด LDL HDL ค่าปกติเท่าไหร่ อ่านผลอย่างไร
ค่าปกติของคอเลสเตอรอล LDL HDL และไตรกลีเซอไรด์ ทำไมเป้าหมาย LDL ของแต่ละคนไม่เท่ากัน ต้องงดอาหารไหม และเมื่อไหร่ควรกินยา
ผลไขมันในเลือดเป็นหมวดที่คนสับสนมากที่สุด เพราะมีถึงสี่ค่า และค่าเดียวกันอาจ ‘ปกติ’ สำหรับคนหนึ่งแต่ ‘สูงเกินไป’ สำหรับอีกคน ด้านล่างอธิบายว่าแต่ละค่าหมายถึงอะไร เป้าหมายกำหนดจากอะไร และทำไมการตัดสินใจเรื่องยาจึงดูจากความเสี่ยงโดยรวม
สรุปก่อนอ่าน
- LDL คือค่าที่สำคัญที่สุด เป้าหมายขึ้นกับความเสี่ยงหัวใจ: คนทั่วไป <130 · เสี่ยงปานกลาง <100 · เบาหวานหรือเสี่ยงสูง <70 · เคยเป็นโรคหัวใจหรือหลอดเลือดสมอง <55 mg/dL
- HDL ควร ≥40 ในชาย และ ≥50 mg/dL ในหญิง · ไตรกลีเซอไรด์ควร <150 mg/dL · คอเลสเตอรอลรวม <200 mg/dL
- การเริ่มยาไม่ได้ดูจาก LDL อย่างเดียว แต่ดูจากความเสี่ยงรวม 10 ปี ยกเว้น LDL ≥190 ที่มักต้องใช้ยาไม่ว่าอย่างไร
- การตรวจแบบไม่งดอาหารยอมรับได้สำหรับการคัดกรอง แต่ถ้าต้องดูไตรกลีเซอไรด์ให้แม่น ควรงด 9–12 ชั่วโมง
สี่ค่าในชุดไขมัน หมายถึงอะไร
| ค่า | บทบาท | เกณฑ์ทั่วไป (mg/dL) |
|---|---|---|
| Total cholesterol (TC) | ไขมันรวมทุกชนิด ใช้ภาพรวม | <200 เหมาะสม · 200–239 ก้ำกึ่ง · ≥240 สูง |
| LDL | ไขมันที่สะสมในผนังหลอดเลือด ยิ่งต่ำยิ่งดี | <100 เหมาะสมที่สุด · 100–129 ใกล้เคียง · 130–159 ก้ำกึ่ง · 160–189 สูง · ≥190 สูงมาก |
| HDL | ไขมันที่ช่วยนำคอเลสเตอรอลออกจากหลอดเลือด | <40 ต่ำ (เสี่ยง) · ≥60 สูง (ป้องกัน) |
| Triglyceride (TG) | ไขมันจากพลังงานส่วนเกิน | <150 ปกติ · 150–199 ก้ำกึ่ง · 200–499 สูง · ≥500 สูงมาก (เสี่ยงตับอ่อนอักเสบ) |
ทำไมเป้าหมาย LDL ของแต่ละคนไม่เท่ากัน
LDL ระดับเดียวกันอันตรายต่างกันไปตามปัจจัยเสี่ยงอื่นที่มีร่วมด้วย แนวทางการรักษาจึงกำหนดเป้าหมายตามความเสี่ยงโดยรวมของแต่ละคน ผู้ที่เคยเป็นโรคหัวใจขาดเลือดหรือหลอดเลือดสมองแล้ว มีความเสี่ยงเกิดซ้ำสูงมาก จึงต้องกด LDL ต่ำที่สุด ส่วนคนอายุ 30 ที่แข็งแรงดี LDL 140 อาจยังไม่ต้องใช้ยาแต่ต้องปรับพฤติกรรม
แพทย์ประเมินความเสี่ยงจากอายุ เพศ ความดัน การสูบบุหรี่ เบาหวาน และค่าไขมัน เป็นโอกาสเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดใน 10 ปี ประเทศไทยมีเครื่องมือ Thai CV Risk Score ที่ปรับให้เหมาะกับคนไทยโดยเฉพาะ
เมื่อไหร่ต้องกินยา
- LDL ≥190 mg/dL: มักเริ่มยาทันที เพราะระดับนี้มักมีสาเหตุทางพันธุกรรมและการปรับพฤติกรรมอย่างเดียวไม่พอ
- เป็นเบาหวานอายุ 40 ปีขึ้นไป: แนวทางส่วนใหญ่แนะนำยากลุ่มสแตตินแม้ LDL ไม่สูงมาก
- เคยเป็นโรคหัวใจหรือหลอดเลือดสมอง: ต้องใช้ยาและตั้งเป้า LDL <55–70
- คนทั่วไปที่ความเสี่ยง 10 ปีสูงตามเกณฑ์: เริ่มยาหลังปรับพฤติกรรมแล้วไม่ถึงเป้าใน 3–6 เดือน
- ไตรกลีเซอไรด์ ≥500: ต้องใช้ยาเพื่อลดความเสี่ยงตับอ่อนอักเสบ ควบคู่กับงดแอลกอฮอล์และน้ำตาล
ควรรู้: ยาลดไขมันเป็นยาที่ต้องกินต่อเนื่อง การหยุดเองเมื่อค่าลงแล้วทำให้ค่ากลับขึ้นใน 2–3 สัปดาห์ ถ้ากังวลเรื่องผลข้างเคียง เช่น ปวดกล้ามเนื้อ ให้ปรึกษาแพทย์เพื่อปรับชนิดหรือขนาดยาแทนการหยุด
ต้องงดอาหารก่อนตรวจไขมันไหม
แนวทางปัจจุบันยอมรับการตรวจแบบไม่งดอาหารสำหรับการคัดกรองทั่วไป เพราะ TC, HDL และ LDL เปลี่ยนน้อยหลังมื้ออาหาร ค่าที่ได้รับผลชัดคือไตรกลีเซอไรด์ซึ่งอาจสูงขึ้น 20–30% ดังนั้นถ้าครั้งก่อน TG สูง หรือแพทย์ต้องการคำนวณ LDL อย่างแม่นยำ ควรงดอาหาร 9–12 ชั่วโมงและดื่มน้ำเปล่าได้ อ่านรายละเอียดที่ งดอาหารก่อนตรวจสุขภาพอย่างไร
ปรับพฤติกรรมอย่างไรให้เห็นผลใน 3 เดือน
- ลดไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์: หนังสัตว์ เนื้อติดมัน กะทิ เบเกอรี่ ของทอดซ้ำ ซึ่งมีผลต่อ LDL มากกว่าคอเลสเตอรอลในอาหารเสียอีก
- เพิ่มใยอาหารละลายน้ำ: ข้าวโอ๊ต ถั่ว ผัก ผลไม้ทั้งผล ช่วยลด LDL ได้ 5–10%
- ลดน้ำตาล แป้งขัดขาว และแอลกอฮอล์ ซึ่งเป็นตัวหลักที่ทำให้ไตรกลีเซอไรด์สูง
- ออกกำลังกายระดับปานกลาง 150 นาทีต่อสัปดาห์ เป็นหนึ่งในไม่กี่วิธีที่เพิ่ม HDL ได้
- เลิกบุหรี่ HDL จะเพิ่มขึ้นภายในไม่กี่สัปดาห์
- ลดน้ำหนัก 5–10% ถ้าน้ำหนักเกิน ช่วยทั้งไตรกลีเซอไรด์และ LDL
ติดตามอย่างไร
หลังปรับพฤติกรรมหรือเริ่มยา ตรวจซ้ำที่ 6–12 สัปดาห์ เมื่อถึงเป้าแล้วตรวจทุก 6–12 เดือน ไม่จำเป็นต้องตรวจทั้งชุดตรวจสุขภาพใหม่ ที่คลินิกรับ ตรวจไขมันเฉพาะรายการ และ ติดตามโรคเรื้อรังต่อเนื่อง โดยแพทย์ทบทวนยาและค่าที่เปลี่ยนทุกครั้ง อ่านค่าอื่นในใบผลตรวจได้ที่ อ่านผลตรวจเลือดด้วยตัวเอง
คำถามที่พบบ่อย
ต้องดู LDL เป็นหลัก คอเลสเตอรอลรวมอาจดูปกติเพราะ HDL ต่ำมาดึงค่าลง แพทย์จะประเมินความเสี่ยงรวมจาก LDL และปัจจัยอื่นเพื่อตัดสินใจ
บริการที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งข้อมูล
- แนวทางเวชปฏิบัติการใช้ยารักษาภาวะไขมันผิดปกติเพื่อป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือด สมาคมแพทย์โรคหัวใจแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์
- 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias European Society of Cardiology
- Cholesterol Levels: What You Need to Know MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine
เนื้อหานี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากแพทย์ เผยแพร่ 20 กันยายน 2569
สุขภาพแต่ละคนไม่เหมือนกัน
หากมีโรคประจำตัว ใช้ยาประจำ ตั้งครรภ์ หรือมีอาการผิดปกติ ให้แพทย์ประเมินก่อนตัดสินใจ ทัก LINE ได้เลย
