ตรวจสุขภาพ ความรู้เพื่อดูแลตัวเอง

อ่านผลตรวจเลือดด้วยตัวเอง: CBC ไขมัน ตับ ไต ค่าไหนต้องระวัง

คู่มืออ่านใบผลตรวจเลือด ทีละหมวด ตั้งแต่ CBC น้ำตาล ไขมัน ตับ ไต กรดยูริก จนถึงปัสสาวะ พร้อมค่าอ้างอิงและสัญญาณที่ควรกลับมาพบแพทย์

อ่านประมาณ 9 นาที

จัดทำโดย มงคลดีคลินิกเวชกรรม · หลักการจัดทำและตรวจสอบเนื้อหา

หลอดเก็บตัวอย่างเลือดสำหรับตรวจทางห้องปฏิบัติการ
ภาพประกอบบทความ

ใบผลตรวจเลือดมีตัวย่อภาษาอังกฤษเต็มไปหมด และตัวเลขที่พิมพ์ตัวหนาหรือมีดอกจันมักทำให้ใจหาย ด้านล่างไล่ทีละหมวดว่าค่าแต่ละตัววัดอะไร ช่วงปกติอยู่ราวไหน และค่าแบบไหนที่ควรกลับมาคุยกับแพทย์ ค่าอ้างอิงของแต่ละห้องปฏิบัติการต่างกันเล็กน้อย ให้ยึดช่วงที่พิมพ์อยู่ในใบผลของคุณเป็นหลัก

สรุปก่อนอ่าน

  • ค่าที่ผิดปกติเล็กน้อยครั้งเดียวไม่ได้แปลว่าเป็นโรค หลายค่าแกว่งตามอาหาร การนอน การออกกำลังกาย และการเจ็บป่วยชั่วคราว
  • FBS ≥126 mg/dL หรือ HbA1c ≥6.5% เป็นช่วงเกณฑ์เบาหวานในผู้ใหญ่ที่ไม่ตั้งครรภ์ แต่ต้องแปลผลและมักต้องตรวจยืนยัน ค่าอื่นที่ผิดปกติต้องดูบริบทด้วย
  • อ่านค่าเป็นชุด ไม่อ่านทีละตัว เช่น ค่าไตต้องดู Cr กับ eGFR คู่กัน ค่าซีดต้องดู Hb ร่วมกับ MCV
  • ถามแพทย์ว่าผลแต่ละรายการควรทบทวนเมื่อไร บางความผิดปกติต้องดูแลทันที ไม่มีเกณฑ์ให้รอ 2–4 สัปดาห์ก่อนตรวจซ้ำหรือจัดการกับผลผิดปกติทุกชนิด

CBC: ความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด

เลื่อนตารางด้านข้างเพื่อดูข้อมูลครบ →

CBC: ความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด
ค่าวัดอะไรช่วงอ้างอิงสิ่งที่ควรถาม
Hb (ฮีโมโกลบิน)โปรตีนในเม็ดเลือดแดงที่ช่วยขนส่งออกซิเจนใช้ช่วงอ้างอิงในใบผลตรวจค่าสูงหรือต่ำมีหลายสาเหตุ ต้องดูอาการและค่าอื่นใน CBC
MCVขนาดเม็ดเลือดแดงใช้ช่วงอ้างอิงในใบผลตรวจต่ำ = ขาดเหล็กหรือธาลัสซีเมีย · สูง = ขาดวิตามินบี 12/โฟเลต แอลกอฮอล์
WBC (เม็ดเลือดขาว)ภูมิคุ้มกันใช้ช่วงอ้างอิงในใบผลตรวจสูง = ติดเชื้อ อักเสบ ความเครียด · ต่ำ = ไวรัส ยา หรือโรคไขกระดูก
Platelet (เกล็ดเลือด)การแข็งตัวของเลือดใช้ช่วงอ้างอิงในใบผลตรวจต่ำ = ไข้เลือดออก ยา โรคตับ · สูง = อักเสบ ขาดเหล็ก

รูปแบบ CBC ช่วยให้แพทย์พิจารณาภาวะซีด การติดเชื้อ และภาวะอื่น แต่ไม่ยืนยันสาเหตุจากค่าเดียว ช่วงอ้างอิงและหน่วยขึ้นกับห้องปฏิบัติการและกลุ่มผู้รับการตรวจ ไม่เริ่มกินธาตุเหล็กจากผล CBC ผิดปกติอย่างเดียว

อ้างอิง: [1] MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine, [4] MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine

น้ำตาล: FBS และ HbA1c

หลอดเก็บตัวอย่างเลือดสำหรับตรวจทางห้องปฏิบัติการ
ตรวจสุขภาพหลอดเก็บตัวอย่างเลือดสำหรับตรวจทางห้องปฏิบัติการ

เกณฑ์วินิจฉัยในผู้ใหญ่ที่ไม่ตั้งครรภ์ ไม่ใช่เป้าหมายรักษารายบุคคล ผลในช่วงวินิจฉัยมักต้องให้แพทย์ตรวจยืนยัน

เลื่อนตารางด้านข้างเพื่อดูข้อมูลครบ →

น้ำตาล: FBS และ HbA1c
ค่าปกติเสี่ยง (ก่อนเบาหวาน)เข้าเกณฑ์เบาหวาน
FBS (น้ำตาลหลังงดอาหาร 8 ชม.)<100 mg/dL100–125 mg/dL≥126 mg/dL (ยืนยันซ้ำ)
HbA1c (น้ำตาลสะสม 3 เดือน)<5.7%5.7–6.4%≥6.5%

FBS สูงเล็กน้อยครั้งเดียวอาจมาจากงดอาหารไม่ครบ นอนน้อย หรือเครียด ส่วน HbA1c ไม่ขึ้นกับมื้ออาหารจึงใช้ยืนยันได้ดี ถ้าอยู่ในช่วงเสี่ยง การปรับอาหารและออกกำลังกายตอนนี้ได้ผลมากที่สุด อ่านรายละเอียดที่ ค่าที่ใช้ติดตามเบาหวาน

อ้างอิง: [2] NIDDK / NIH

ไขมันในเลือด: Lipid profile

ชุดไขมันมี total cholesterol, LDL, HDL และ triglycerides เป้าหมาย LDL สำหรับรักษาขึ้นกับความเสี่ยงโรคหัวใจและแนวทางที่ใช้ ไม่กำหนดเป้าสำหรับทุกคนจากอายุหรือคำว่าเบาหวานเพียงอย่างเดียว อ่าน ไขมันในเลือด LDL HDL ค่าปกติเท่าไหร่

ค่า TG สูงมักสัมพันธ์กับอาหารแป้ง น้ำตาล แอลกอฮอล์ และการไม่งดอาหารก่อนเจาะ ส่วน HDL ต่ำสัมพันธ์กับการไม่ออกกำลังกายและการสูบบุหรี่ อ่านรายละเอียดเป้าหมายแต่ละกลุ่มที่ ไขมันในเลือด LDL HDL ค่าปกติเท่าไหร่

อ้างอิง: [1] MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine

ตับ: AST, ALT, ALP

เลื่อนตารางด้านข้างเพื่อดูข้อมูลครบ →

ตับ: AST, ALT, ALP
ค่าช่วงอ้างอิงโดยประมาณสูงมักหมายถึง
ALT (SGPT)ใช้ช่วงอ้างอิงและหน่วยในใบผลตรวจไขมันพอกตับ ยา แอลกอฮอล์ ไวรัสตับอักเสบ ค่านี้จำเพาะกับตับมากกว่า AST
AST (SGOT)ใช้ช่วงอ้างอิงและหน่วยในใบผลตรวจตับ แต่ก็สูงได้จากกล้ามเนื้อหลังออกกำลังกายหนัก
ALPใช้ช่วงอ้างอิงและหน่วยในใบผลตรวจท่อน้ำดี กระดูก และสูงได้ปกติในเด็กที่กำลังโตและหญิงตั้งครรภ์

ค่าตับผิดปกติมีหลายสาเหตุ รวมถึงยาและอาหารเสริม ค่าตัวเดียวไม่ได้ระบุโรคหรือทำให้ต้องตรวจชุดใดอัตโนมัติ นำรายการยามาให้แพทย์เลือกการประเมินต่อ

อ้างอิง: [5] MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine

ไต: BUN, Creatinine, eGFR

การวัดความดันโลหิต
ตรวจสุขภาพการวัดความดันโลหิต

เลื่อนตารางด้านข้างเพื่อดูข้อมูลครบ →

ไต: BUN, Creatinine, eGFR
ค่าช่วงอ้างอิงโดยประมาณหมายเหตุ
Creatinine (Cr)ใช้ช่วงอ้างอิงในใบผลตรวจขึ้นกับมวลกล้ามเนื้อ คนตัวใหญ่ค่าสูงกว่าโดยธรรมชาติ
eGFRดูร่วมกับตัวบ่งชี้ในปัสสาวะและความต่อเนื่องของผลคำนวณจาก Cr อายุ เพศ เป็นค่าที่ใช้บอกระยะโรคไต
BUNใช้ช่วงอ้างอิงในใบผลตรวจสูงได้จากขาดน้ำหรือกินโปรตีนมาก ไม่ได้แปลว่าไตเสื่อมเสมอไป

KDIGO นิยามโรคไตเรื้อรังจากความผิดปกติของโครงสร้างหรือการทำงานของไตที่มีอย่างน้อย 3 เดือน ค่า eGFR ครั้งเดียวไม่ยืนยันความเรื้อรัง และ eGFR มากกว่า 60 ไม่ตัดโรคไตหากมีตัวบ่งชี้อื่น เวลาตรวจซ้ำและตรวจปัสสาวะขึ้นกับสถานการณ์ทางคลินิก

อ้างอิง: [3] Kidney Disease: Improving Global Outcomes

กรดยูริกและปัสสาวะ

  • ผลกรดยูริกอย่างเดียวไม่วินิจฉัยเกาต์หรือชี้ว่าต้องกินยา ให้เล่าอาการ ประวัติอาการเดิม และเหตุผลที่ตรวจ
  • โปรตีน เลือด หรือเม็ดเลือดขาวในปัสสาวะต้องแปลร่วมกับอาการ วิธีเก็บตัวอย่าง และผลอื่น ไม่ยืนยันโรคไตจากเบาหวานหรือการติดเชื้อจากสิ่งที่พบอย่างเดียว
  • แจ้งหากมีประจำเดือนหรือสงสัยปนเปื้อน และทำตามวิธีเก็บตัวอย่างที่เจ้าหน้าที่แจ้ง

อ้างอิง: [1] MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine, [3] Kidney Disease: Improving Global Outcomes

ค่าแบบไหนที่ควรกลับมาพบแพทย์เร็ว ไม่รอนัดปีหน้า

  • ผลที่ห้องปฏิบัติการหรือแพทย์แจ้งว่าวิกฤต ต้องดำเนินการตามเวลาที่กำหนด
  • ผลในช่วงเกณฑ์เบาหวาน การเปลี่ยนแปลงการทำงานของไต หรือแนวโน้มผิดปกติอื่น ต้องให้แพทย์แปลผลและกำหนดติดตาม
  • หายใจลำบากมาก เป็นลม สับสน หรือเลือดออกควบคุมไม่ได้ ต้องรับการดูแลเร่งด่วน ไม่รอตรวจซ้ำตามนัดทั่วไป
  • นำผลเดิม อาการ และรายการยาไปด้วย ไม่วินิจฉัยหรือปรับยาจากตัวเลขอย่างเดียว

ควรรู้: นำใบผลตรวจเดิมทุกครั้งที่มาตรวจ แนวโน้มของค่าตลอดหลายปีบอกอะไรได้มากกว่าตัวเลขครั้งเดียว ที่คลินิกรับ ตรวจเลือดเฉพาะรายการ เพื่อติดตามค่าที่ผิดปกติได้โดยไม่ต้องตรวจทั้งชุดใหม่

อ้างอิง: [1] MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine, [2] NIDDK / NIH, [3] Kidney Disease: Improving Global Outcomes

คำถามที่พบบ่อย

ส่วนใหญ่ไม่ แพทย์มักให้ตรวจซ้ำใน 2–4 สัปดาห์โดยเตรียมตัวให้ถูกต้องก่อน ถ้ายังผิดปกติจึงหาสาเหตุต่อ ยกเว้นค่าที่สูงมากหรือมีอาการร่วม ควรพบแพทย์เร็ว

บริการที่เกี่ยวข้อง

บทความที่เกี่ยวข้อง

แหล่งข้อมูล

  1. [1] How to Understand Your Lab Results MedlinePlus, U.S. National Library of Medicineสืบค้น 11 ตุลาคม 2569
  2. [2] Diabetes Tests & Diagnosis NIDDK / NIHสืบค้น 11 ตุลาคม 2569
  3. [3] KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease Kidney Disease: Improving Global Outcomesสืบค้น 11 ตุลาคม 2569
  4. [4] Complete Blood Count (CBC) MedlinePlus, U.S. National Library of Medicineสืบค้น 11 ตุลาคม 2569
  5. [5] Liver Function Tests MedlinePlus, U.S. National Library of Medicineสืบค้น 11 ตุลาคม 2569

เนื้อหานี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากแพทย์ เผยแพร่ 21 กันยายน 2569

วิธีเลือกแหล่งข้อมูลและแจ้งแก้ไขบทความ

สุขภาพแต่ละคนไม่เหมือนกัน

หากมีโรคประจำตัว ใช้ยาประจำ ตั้งครรภ์ หรือมีอาการผิดปกติ ให้แพทย์ประเมินก่อนตัดสินใจ ทัก LINE ได้เลย