แผลแบบไหนต้องเย็บ แบบไหนทำแผลเองได้ และสัญญาณแผลติดเชื้อ

แผลแบบไหนต้องเย็บ

เหตุผลที่มีกรอบเวลาคือแบคทีเรียบนผิวหนังจะเพิ่มจำนวนในแผลตามเวลา แผลที่ปิดหลัง 6–8 ชั่วโมงจะขังเชื้อไว้ข้างในและติดเชื้อง่าย ยกเว้นใบหน้าที่เลือดมาเลี้ยงดีมากจนยอมให้เย็บได้ถึง 24 ชั่วโมง ถ้าเลยเวลามาแล้ว แพทย์อาจล้างแผลและปล่อยให้สมานจากข้างในแทน ซึ่งใช้เวลานานกว่าและเป็นรอยมากกว่า

แผลแบบไหนทำแผลเองที่บ้านได้

• แผลถลอกตื้น ๆ ที่มีเลือดซึมแต่ไม่ไหล เช่น หกล้มถลอกเข่า
• แผลมีดบาดตื้น ขอบแผลชิดกันเองเมื่อปล่อยมือ ยาวไม่เกิน 1–2 ซม. และไม่ได้อยู่บนใบหน้าหรือข้อ
• แผลพุพองจากรองเท้ากัดหรือน้ำร้อนลวกเล็กน้อยที่ไม่แตก
• แผลที่ไม่มีสิ่งแปลกปลอม เช่น เศษกระจก กรวด ที่ล้างไม่ออก

ควรรู้: แม้แผลจะเล็ก ถ้าเป็นเบาหวาน มีปัญหาหลอดเลือด กินยากดภูมิ หรือแผลอยู่ที่เท้า ควรให้แพทย์ดูตั้งแต่ต้น เพราะแผลกลุ่มนี้ติดเชื้อง่ายและหายช้ามาก

ทำแผลเองอย่างถูกวิธี

• ล้างมือก่อน แล้วห้ามเลือดด้วยการกดผ้าสะอาดแน่น ๆ 5–10 นาทีโดยไม่เปิดดูบ่อย
• ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดไหลผ่าน (น้ำก๊อกที่ดื่มได้หรือน้ำเกลือ) นานพอที่จะชะสิ่งสกปรกออก ใช้สบู่อ่อนล้างรอบแผล
• ไม่ราดแอลกอฮอล์หรือไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ลงในแผล เพราะทำลายเนื้อเยื่อที่กำลังสมาน ใช้โพวิโดนไอโอดีนเจือจางทารอบขอบแผลได้
• ห้ามใช้ยาสีฟัน ยาเส้น น้ำปลา หรือสมุนไพรพอก เพิ่มการติดเชื้อและทำให้แพทย์ประเมินแผลยาก
• ทายาปฏิชีวนะชนิดขี้ผึ้งบาง ๆ ได้ในแผลถลอก แล้วปิดด้วยผ้าก๊อซหรือพลาสเตอร์ปิดแผลที่ไม่ติดเนื้อ
• เปลี่ยนผ้าปิดแผลวันละครั้งหรือเมื่อเปียกสกปรก แผลที่ชุ่มชื้นพอดีหายเร็วกว่าแผลที่ปล่อยให้แห้งกรัง

ต้องฉีดบาดทะยักไหม

บาดทะยักเกิดจากเชื้อในดินและสนิมที่เข้าทางบาดแผล วัคซีนจากวัยเด็กให้ภูมิราว 10 ปี ผู้ใหญ่ไทยส่วนใหญ่ไม่ได้กระตุ้นมานานจึงมักไม่มีภูมิเพียงพอ กติกาคือ แผลสะอาดตื้น ๆ ฉีดกระตุ้นถ้าเข็มสุดท้ายเกิน 10 ปี ส่วนแผลสกปรก แผลลึก แผลจากของมีคมเปื้อนดิน หรือสัตว์กัด ฉีดกระตุ้นถ้าเข็มสุดท้ายเกิน 5 ปี ถ้าจำไม่ได้ว่าฉีดครั้งสุดท้ายเมื่อไหร่ ให้ถือว่าเกินและฉีด

วัคซีนบาดทะยัก ที่คลินิกราคา 350 บาท/เข็ม ฉีดพร้อมการทำแผลได้เลย ผู้ที่ไม่เคยได้รับวัคซีนครบ 3 เข็มในชีวิต หรือแผลสกปรกมาก แพทย์อาจพิจารณาให้อิมมูโนโกลบูลินร่วมด้วย ซึ่งต้องส่งโรงพยาบาล

สัญญาณว่าแผลติดเชื้อ

แผลทุกแผลจะแดงเล็กน้อยรอบขอบและปวดใน 1–2 วันแรก ซึ่งเป็นการอักเสบปกติ ให้ดูแนวโน้ม แผลปกติจะดีขึ้นทุกวัน แผลติดเชื้อจะแย่ลงหลังวันที่ 2–3

• แดงลามกว้างออกจากขอบแผลเกิน 1–2 ซม. หรือขยายขึ้นทุกวัน
• บวม ร้อน และปวดมากขึ้น แทนที่จะลดลง
• มีหนองสีเหลืองเขียว หรือของเหลวขุ่นมีกลิ่น
• ไข้ หนาวสั่น หรือรู้สึกไม่สบายทั้งตัว
• เส้นแดงลามจากแผลขึ้นไปตามแขนหรือขา หรือต่อมน้ำเหลืองใกล้เคียงบวมกดเจ็บ
• แผลที่ไม่มีทีท่าจะปิดหลัง 2 สัปดาห์

ควรรู้: พบข้อใดข้อหนึ่งให้มาพบแพทย์ภายในวันนั้น การให้ยาปฏิชีวนะเร็วช่วยไม่ให้ลุกลามเป็นเนื้อเยื่ออักเสบหรือติดเชื้อในกระแสเลือด ส่วนเส้นแดงลามหรือไข้สูงร่วมกับแผล ควรไปโรงพยาบาล

ทำแผลที่คลินิก

ที่มงคลดีคลินิกให้บริการล้างแผล ทำแผล เย็บแผลขนาดเล็กถึงกลาง ฉีดบาดทะยัก และติดตามแผลต่อเนื่อง ค่าทำแผลตามขนาด เริ่มต้น 100-250 บาท รวมวัสดุปิดแผล ดูรายละเอียดที่ ทำแผล ตัดไหม แผลที่เกินขอบเขต เช่น แผลลึกถึงเอ็น เลือดไม่หยุด หรือแผลใหญ่บนใบหน้าที่ต้องการศัลยแพทย์ตกแต่ง ทีมงานจะแนะนำโรงพยาบาลที่เหมาะสมทันที เมื่อถึงกำหนดตัดไหม อ่าน ตัดไหมที่คลินิกได้ไหม และถ้าเป็นแผลจากสัตว์ อ่าน โดนแมวข่วน สุนัขกัด ต้องฉีดวัคซีนไหม