ไข้เป็นเหตุผลอันดับหนึ่งที่พ่อแม่พาลูกมาหาหมอ และเป็นเรื่องที่ตัดสินใจยากที่สุดตอนตีสอง ว่าจะรอถึงเช้าแล้วไปคลินิก หรือต้องไปห้องฉุกเฉินเดี๋ยวนี้ ตัวเลขบนปรอทบอกได้น้อยกว่าที่หลายคนคิด อายุของลูกและอาการที่มากับไข้บอกได้มากกว่า ด้านล่างคือเกณฑ์ที่ใช้ตัดสินใจได้
สรุปก่อนอ่าน
- รับการช่วยเหลือฉุกเฉินทันที หากหายใจลำบาก ปากเขียว ชัก ปลุกไม่ตื่น หรือผื่นกดไม่จาง ทารกต่ำกว่า 3 เดือนที่ไข้ ≥38°C ต้องรับการประเมินเร่งด่วน
- ทารกอายุ 3–6 เดือนที่ไข้ ≥39°C ต้องประเมินเร่งด่วน หากการกินนม น้ำในร่างกาย หรือการตอบสนองเปลี่ยน ให้ปรึกษาก่อนโดยไม่รอ
- การดูแลที่บ้านขึ้นกับอายุและอาการ ให้สารน้ำและใช้ยาลดไข้เมื่อเด็กไม่สบายตัวตามขนาดของผลิตภัณฑ์ที่ตรวจยืนยันแล้ว
- ห้ามใช้แอสไพรินในเด็ก และเลี่ยงยากลุ่ม NSAIDs เช่น ไอบูโพรเฟน ถ้ายังไม่แน่ใจว่าเป็นไข้เลือดออกหรือไม่
ไข้กี่องศาถึงเรียกว่าไข้ และตัวเลขสำคัญแค่ไหน
จดอุณหภูมิและวิธีวัด ต้องดูอายุ การหายใจ การกินนม น้ำในร่างกาย และการตอบสนองร่วมด้วย การดีขึ้นหลังยาลดไข้ไม่ได้ตัดโรครุนแรง
ยกเว้นทารกอายุต่ำกว่า 3 เดือน ซึ่งตัวเลขสำคัญมาก เพราะภูมิคุ้มกันยังอ่อนและอาการติดเชื้อรุนแรงแสดงออกน้อย ไข้ตั้งแต่ 38°C ในวัยนี้ต้องพบแพทย์ทันทีทุกกรณี ห้ามให้ยาลดไข้เองแล้วรอดู
อ้างอิง: [2] National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
สัญญาณอันตราย: ไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ต้องรอ

- อายุต่ำกว่า 3 เดือน และมีไข้ ≥38°C
- ชัก หรือเกร็งกระตุก แม้จะหยุดเองแล้ว
- ซึมมาก ปลุกตื่นยาก ไม่ตอบสนอง หรือร้องเสียงแหลมผิดปกติ
- หายใจเร็ว หอบ ซี่โครงบุ๋ม จมูกบาน หรือริมฝีปากและปลายมือปลายเท้าเขียว
- ผื่นจุดจ้ำสีม่วงแดงที่กดด้วยแก้วใสแล้วไม่จางหาย
- คอแข็ง ก้มคอไม่ได้ กระหม่อมโป่งตึงในทารก
- อาเจียนพุ่งซ้ำ ๆ หรืออาเจียนสีเขียว
- สัญญาณขาดน้ำ เช่น ปัสสาวะลด ปากแห้ง กินนมน้อย หรือตาโหล ไม่รอให้ครบจำนวนชั่วโมง
- สัญญาณเตือนไข้เลือดออก: ปวดท้องมาก อาเจียนไม่หยุด เลือดกำเดาหรือเลือดออกตามไรฟัน มือเท้าเย็น กระสับกระส่าย โดยเฉพาะช่วงที่ไข้เริ่มลด
ควรรู้: ถ้าไม่แน่ใจว่าเข้าข่ายหรือไม่ ให้ถือว่าเข้าข่าย การไปห้องฉุกเฉินแล้วพบว่าไม่รุนแรง ดีกว่าการรอแล้วพลาด โทร 1669 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง
อ้างอิง: [2] National Institute for Health and Care Excellence (NICE), [4] NHS
เลือกสถานที่และเวลารับการประเมิน
หากไม่มีสัญญาณฉุกเฉิน ให้ติดต่อบุคลากรทางการแพทย์เพื่อเลือกสถานที่และเวลาตรวจ ทารก 3–6 เดือนที่ไข้ตั้งแต่ 39°C ต้องประเมินเร่งด่วนแม้ยังเล่นได้ การตอบสนองต่อยาลดไข้ไม่ใช่เหตุให้รอได้เสมอ
ควรปรึกษาเมื่อไข้ไม่หายหรือกลับมาใหม่ กินนมลด ปัสสาวะลด มีผื่น เสียงหวีด ปวด อาเจียนหรือถ่ายซ้ำ จำนวนครั้งอย่างเดียวไม่ตัดสินความเร่งด่วน หากอาการแย่ลงต้องดูแลทันที
ที่มงคลดีคลินิกรับ ตรวจรักษาเด็ก ทั่วไป มีบริการพ่นยาสำหรับเด็กที่หอบหรือหลอดลมตีบ และตรวจเลือดพื้นฐานเมื่อจำเป็น เช่น ตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดเมื่อสงสัยไข้เลือดออก หากแพทย์ประเมินแล้วเห็นว่าควรไปโรงพยาบาล จะบอกตรง ๆ พร้อมเหตุผล และเปิดถึง 20:00 น. ในวันธรรมดา จึงพามาหลังเลิกงานได้
อ้างอิง: [2] National Institute for Health and Care Excellence (NICE), [4] NHS
ดูแลที่บ้านอย่างไรให้ถูกต้อง
เลื่อนตารางด้านข้างเพื่อดูข้อมูลครบ →
| สิ่งที่ทำ | วิธีที่ถูก |
|---|---|
| ยาลดไข้ | ตรวจขนาดจากฉลาก เภสัชกร หรือแพทย์ โดยใช้อายุ น้ำหนัก และความเข้มข้นของยาน้ำ ใช้หลอดตวงยา ระวังพาราเซตามอลซ้ำในยาผสม และไม่ให้ก่อนครบระยะ |
| ดูแลความสบายตัว | NICE ไม่แนะนำเช็ดตัวเพื่อลดไข้เป็นกิจวัตร ไม่ใช้น้ำเย็นหรือแอลกอฮอล์ ไม่ห่มหนาเกินหรือถอดเสื้อเพื่อบังคับให้เย็น |
| น้ำและอาหาร | จิบน้ำ นม หรือเกลือแร่บ่อย ๆ ทีละน้อย ไม่ต้องบังคับกินข้าวถ้าไม่อยาก แต่น้ำต้องได้ |
| เสื้อผ้า | ใส่เสื้อผ้าสบาย ไม่ห่อหนาหรือใส่น้อยเกิน |
| สังเกต | จดเวลาให้ยา อุณหภูมิ และอาการ เพื่อบอกแพทย์ได้ชัดเจน |
ควรรู้: ห้ามใช้แอสไพรินในเด็กเด็ดขาด เพราะเสี่ยงกลุ่มอาการไรย์ที่อันตรายถึงชีวิต และในช่วงฤดูฝนที่มีไข้เลือดออก ควรเลี่ยงไอบูโพรเฟนจนกว่าแพทย์จะตรวจแล้ว เพราะเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก
อ้างอิง: [2] National Institute for Health and Care Excellence (NICE), [4] NHS
ไข้กี่วันถึงควรมาตรวจ

ไม่รอครบจำนวนวันเมื่อเด็กแย่ลงหรือคุณกังวล ไข้ต่อเนื่องตั้งแต่ห้าวันต้องประเมิน และแพทย์อาจนัดก่อนตามอายุและอาการร่วม
สำหรับไข้เลือดออก ช่วงที่ต้องเฝ้าระวังที่สุดคือวันที่ 3–7 ของไข้ โดยเฉพาะตอนไข้เริ่มลด อ่านรายละเอียดที่ อาการไข้เลือดออกและสัญญาณอันตราย และในเด็กเล็กที่ไอมีเสียงหวีด อ่าน RSV ในเด็กเล็ก
อ้างอิง: [2] National Institute for Health and Care Excellence (NICE), [4] NHS
เตรียมอะไรมาให้แพทย์
- เวลาที่เริ่มมีไข้ อุณหภูมิสูงสุด และเวลาที่ให้ยาครั้งล่าสุด
- อาการร่วมทั้งหมด แม้ดูเล็กน้อย เช่น ผื่น ถ่ายเหลว ปัสสาวะน้อย
- ยาที่ให้ไปแล้ว พร้อมขวดหรือรูปฉลาก
- สมุดวัคซีน เพื่อดูว่าลูกได้วัคซีนที่ป้องกันโรคที่สงสัยแล้วหรือยัง
- ประวัติสัมผัสโรค เช่น ที่โรงเรียนมีเด็กป่วยไข้หวัดใหญ่หรือมือเท้าปาก
- น้ำหนักล่าสุดของลูก เพื่อคำนวณขนาดยาให้แม่นยำ
ป้องกันไว้ก่อนดีกว่า
ไข้ในเด็กจำนวนมากมาจากโรคที่มีวัคซีนป้องกัน ทั้งไข้หวัดใหญ่ ปอดอักเสบจากเชื้อนิวโมคอคคัส สุกใส และไข้เลือดออก การให้วัคซีนครบตามวัยลดจำนวนครั้งที่ต้องตื่นมาวัดไข้ตอนตีสองได้จริง อ่าน วัคซีนเสริมสำหรับเด็ก มีอะไรบ้าง และดู วัคซีนสำหรับเด็ก
คำถามที่พบบ่อย
ต้องดูอายุและอาการร่วม อายุ 3–6 เดือนที่ไข้ 39°C ต้องประเมินเร่งด่วนแม้เล่นได้ ต่ำกว่า 3 เดือนที่ ≥38°C ต้องประเมินเร่งด่วนเช่นกัน เด็กโตกว่านั้นให้ปรึกษาหากกังวล และรับการช่วยเหลือทันทีเมื่อมีสัญญาณอันตราย
บริการที่เกี่ยวข้อง
วัคซีนที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งข้อมูล
- [1] Fever in Children: When to Call the Doctor American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org)
- [2] Fever in under 5s: assessment and initial management (NG143) National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
- [3] แนวทางการดูแลรักษาผู้ป่วยไข้เลือดออกเดงกี กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
- [4] High temperature (fever) in children NHSสืบค้น 11 ตุลาคม 2569
เนื้อหานี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากแพทย์ เผยแพร่ 21 กันยายน 2569
วิธีเลือกแหล่งข้อมูลและแจ้งแก้ไขบทความ
