วัคซีน ความรู้เพื่อดูแลตัวเอง

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ 3 กับ 4 สายพันธุ์ ต่างกันอย่างไร คุ้มไหมที่จ่ายเพิ่ม

เปรียบเทียบวัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิด 3 สายพันธุ์และ 4 สายพันธุ์ ครอบคลุมเชื้ออะไรบ้าง ทำไมองค์การอนามัยโลกเปลี่ยนคำแนะนำ และควรเลือกแบบไหนในปีนี้

อ่านประมาณ 6 นาที

จัดทำโดย มงคลดีคลินิกเวชกรรม · หลักการจัดทำและตรวจสอบเนื้อหา

หน้ากากอนามัยและปรอทวัดไข้บนพื้นสีเหลือง
ภาพประกอบบทความ

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ 3 และ 4 สายพันธุ์ต่างกันที่องค์ประกอบไวรัส B/Yamagata ซึ่งไม่พบในข้อมูลเฝ้าระวังที่ยืนยันตั้งแต่มีนาคม 2563 แต่การไม่พบไม่ได้พิสูจน์ว่าเชื้อสูญพันธุ์ บทความนี้อธิบายการเปลี่ยนสูตรและสิ่งที่ต้องตรวจจากผลิตภัณฑ์จริงก่อนเลือก

สรุปก่อนอ่าน

  • ทั้งสองชนิดครอบคลุมไวรัสไข้หวัดใหญ่ชนิด A สองสายพันธุ์ (H1N1 และ H3N2) และชนิด B สาย Victoria เหมือนกัน
  • ชนิด 4 สายพันธุ์เพิ่ม B/Yamagata; CDC ระบุว่าไม่พบการตรวจพบที่ยืนยันตั้งแต่มีนาคม 2563 แต่ยังไม่ทราบว่าเชื้อสูญพันธุ์หรือไม่
  • องค์การอนามัยโลกแนะนำให้กลับไปใช้สูตร 3 สายพันธุ์ได้ตั้งแต่ฤดูกาล 2567–2568 หลายประเทศจึงทยอยเปลี่ยน
  • ที่มงคลดีคลินิก 3 สายพันธุ์ 470 บาท/เข็ม และ 4 สายพันธุ์ 490 บาท/เข็ม ต้องเลือกผลิตภัณฑ์ตามอายุ สุขภาพ ประวัติเข็มเดิมและฤดูที่ใช้

ตัวเลข 3 กับ 4 หมายถึงอะไร

ไวรัสไข้หวัดใหญ่ที่ระบาดในคนมีสองชนิดหลักคือชนิด A และชนิด B ชนิด A ที่พบบ่อยคือ H1N1 และ H3N2 ส่วนชนิด B แยกเป็นสองสาย (lineage) คือ Victoria และ Yamagata วัคซีน 3 สายพันธุ์บรรจุ A สองตัวกับ B หนึ่งสาย ส่วนวัคซีน 4 สายพันธุ์บรรจุ B ครบทั้งสองสาย

วัคซีน 4 สายพันธุ์เพิ่มองค์ประกอบ B อีกหนึ่งสายเพื่อครอบคลุมทั้ง Victoria และ Yamagata ในช่วงที่ทั้งคู่ระบาด การเปลี่ยนกลับเป็น 3 สายพันธุ์อาศัยข้อมูลเฝ้าระวังปัจจุบัน ไม่ได้ทำให้ทุกผลิตภัณฑ์เท่ากันด้านขนาดยา อายุหรือผลข้างเคียง

อ้างอิง: [2] U.S. Centers for Disease Control and Prevention

อะไรเปลี่ยนไปหลังปี 2563

ขวดวัคซีนและกระบอกฉีดยา
วัคซีนขวดวัคซีนและกระบอกฉีดยา

ข้อมูลเฝ้าระวังทั่วโลกไม่พบ B/Yamagata ที่ยืนยันได้ตั้งแต่มีนาคม 2563 จึงเป็นเหตุให้ WHO และหน่วยงานสหรัฐแนะนำตัดองค์ประกอบนี้ออก ไม่ควรสรุปว่ามาตรการใดทำให้เชื้อสูญพันธุ์หรือหยุดการเฝ้าระวัง

CDC ระบุว่าวัคซีนไข้หวัดใหญ่ในสหรัฐเป็น 3 สายพันธุ์ตั้งแต่ฤดู 2024–2025 ส่วนผลิตภัณฑ์ที่มีในไทยต้องตรวจฉลากและสูตรตามฤดูของที่ได้รับจริง ไม่อนุมานจากการเปลี่ยนของสหรัฐ

อ้างอิง: [1] World Health Organization, [2] U.S. Centers for Disease Control and Prevention

เปรียบเทียบสองชนิด

เลื่อนตารางด้านข้างเพื่อดูข้อมูลครบ →

เปรียบเทียบสองชนิด
3 สายพันธุ์4 สายพันธุ์
ไวรัส A/H1N1มีมี
ไวรัส A/H3N2มีมี
ไวรัส B/Victoriaมีมี
ไวรัส B/Yamagataไม่มีมี (ไม่พบระบาดตั้งแต่ปี 2563)
อายุที่ฉีดได้ตามฉลากของยี่ห้อและผลิตภัณฑ์ที่ใช้ตามฉลากของยี่ห้อและผลิตภัณฑ์ที่ใช้
จำนวนเข็มรายปี; เด็กบางคนต้อง 2 เข็มรายปี; เด็กบางคนต้อง 2 เข็ม
ราคาที่คลินิก470 บาท/เข็ม490 บาท/เข็ม

อ้างอิง: [2] U.S. Centers for Disease Control and Prevention, [5] U.S. Centers for Disease Control and Prevention

แล้วควรเลือกแบบไหน

การฉีดวัคซีนที่ต้นแขน
วัคซีนการฉีดวัคซีนที่ต้นแขน

การไม่พบ B/Yamagata ในการเฝ้าระวังที่ยืนยันเป็นเหตุผลในการตัดองค์ประกอบนี้ ไม่ได้พิสูจน์ว่าทุกผลิตภัณฑ์สามและสี่สายพันธุ์ให้การป้องกันเท่ากัน หรือระบุสูตรในขวดใดขวดหนึ่ง เอกสาร WHO ที่อ้างเป็นฤดูซีกโลกเหนือ 2025–2026 ให้ตรวจผลิตภัณฑ์และฤดูที่ใช้จริง

แนะนำทบทวนวัคซีนตามฤดูและเลือกผลิตภัณฑ์ที่ตรงกับอายุ สุขภาพและเข็มเดิม การป้องกันแตกต่างตามผลิตภัณฑ์และผู้รับ อ่าน เวลาฉีด และ จำนวนเข็มในเด็ก

ที่คลินิกมีทั้ง วัคซีน 3 สายพันธุ์ และ วัคซีน 4 สายพันธุ์ รวมถึง ชนิดพ่นจมูก สำหรับผู้ที่ไม่อยากใช้เข็ม ทัก LINE ถามสต็อกก่อนเดินทางได้

ควรรู้: ยี่ห้อและชนิดวัคซีนที่มีในแต่ละช่วงเปลี่ยนตามการนำเข้าและฤดูกาล ราคาเป็นราคาตามประกาศของคลินิกและอาจปรับได้

อ้างอิง: [1] World Health Organization, [3] U.S. Centers for Disease Control and Prevention

ผลข้างเคียงต่างกันไหม

เลข 3 หรือ 4 บอกจำนวนองค์ประกอบ ไม่ได้บอกว่าเป็นเชื้อตายหรือพ่นจมูก และไม่ได้พิสูจน์ว่าผลข้างเคียงเท่ากัน วัคซีนชนิดฉีดอาจมีปวด บวม แดง ไข้ ปวดเมื่อยหรืออ่อนเพลีย ส่วนชนิดพ่นจมูกเป็นเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์และอาจมีน้ำมูก คัดจมูกหรือเจ็บคอ ต้องตรวจฉลากผลิตภัณฑ์และประวัติสุขภาพ อ่าน ใครควรระวัง

อ้างอิง: [4] U.S. Centers for Disease Control and Prevention, [3] U.S. Centers for Disease Control and Prevention

คำถามที่พบบ่อย

อาจเปลี่ยนได้หากผลิตภัณฑ์เหมาะกับอายุ สุขภาพและฤดูที่ใช้ ให้นำชื่อและวันที่เข็มเดิมมา ไม่ถือว่าสูตรทุกปีต้องเปลี่ยนหรือเหมาะกับทุกคน

บริการที่เกี่ยวข้อง

วัคซีนที่เกี่ยวข้อง

บทความที่เกี่ยวข้อง

แหล่งข้อมูล

  1. [1] Recommended composition of influenza virus vaccines for use in the 2025–2026 northern hemisphere influenza season World Health Organizationสืบค้น 11 ตุลาคม 2569
  2. [2] Trivalent Influenza Vaccines U.S. Centers for Disease Control and Prevention
  3. [3] Key Facts About Seasonal Flu Vaccine U.S. Centers for Disease Control and Preventionสืบค้น 12 ตุลาคม 2569
  4. [4] Influenza Vaccine Safety U.S. Centers for Disease Control and Preventionสืบค้น 12 ตุลาคม 2569
  5. [5] Seasonal Influenza Vaccine Dosage & Administration U.S. Centers for Disease Control and Preventionสืบค้น 12 ตุลาคม 2569

เนื้อหานี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากแพทย์ เผยแพร่ 21 กันยายน 2569

วิธีเลือกแหล่งข้อมูลและแจ้งแก้ไขบทความ

สุขภาพแต่ละคนไม่เหมือนกัน

หากมีโรคประจำตัว ใช้ยาประจำ ตั้งครรภ์ หรือมีอาการผิดปกติ ให้แพทย์ประเมินก่อนตัดสินใจ ทัก LINE ได้เลย