วัคซีนไข้หวัดใหญ่ 3 และ 4 สายพันธุ์ต่างกันที่องค์ประกอบไวรัส B/Yamagata ซึ่งไม่พบในข้อมูลเฝ้าระวังที่ยืนยันตั้งแต่มีนาคม 2563 แต่การไม่พบไม่ได้พิสูจน์ว่าเชื้อสูญพันธุ์ บทความนี้อธิบายการเปลี่ยนสูตรและสิ่งที่ต้องตรวจจากผลิตภัณฑ์จริงก่อนเลือก
สรุปก่อนอ่าน
- ทั้งสองชนิดครอบคลุมไวรัสไข้หวัดใหญ่ชนิด A สองสายพันธุ์ (H1N1 และ H3N2) และชนิด B สาย Victoria เหมือนกัน
- ชนิด 4 สายพันธุ์เพิ่ม B/Yamagata; CDC ระบุว่าไม่พบการตรวจพบที่ยืนยันตั้งแต่มีนาคม 2563 แต่ยังไม่ทราบว่าเชื้อสูญพันธุ์หรือไม่
- องค์การอนามัยโลกแนะนำให้กลับไปใช้สูตร 3 สายพันธุ์ได้ตั้งแต่ฤดูกาล 2567–2568 หลายประเทศจึงทยอยเปลี่ยน
- ที่มงคลดีคลินิก 3 สายพันธุ์ 470 บาท/เข็ม และ 4 สายพันธุ์ 490 บาท/เข็ม ต้องเลือกผลิตภัณฑ์ตามอายุ สุขภาพ ประวัติเข็มเดิมและฤดูที่ใช้
ตัวเลข 3 กับ 4 หมายถึงอะไร
ไวรัสไข้หวัดใหญ่ที่ระบาดในคนมีสองชนิดหลักคือชนิด A และชนิด B ชนิด A ที่พบบ่อยคือ H1N1 และ H3N2 ส่วนชนิด B แยกเป็นสองสาย (lineage) คือ Victoria และ Yamagata วัคซีน 3 สายพันธุ์บรรจุ A สองตัวกับ B หนึ่งสาย ส่วนวัคซีน 4 สายพันธุ์บรรจุ B ครบทั้งสองสาย
วัคซีน 4 สายพันธุ์เพิ่มองค์ประกอบ B อีกหนึ่งสายเพื่อครอบคลุมทั้ง Victoria และ Yamagata ในช่วงที่ทั้งคู่ระบาด การเปลี่ยนกลับเป็น 3 สายพันธุ์อาศัยข้อมูลเฝ้าระวังปัจจุบัน ไม่ได้ทำให้ทุกผลิตภัณฑ์เท่ากันด้านขนาดยา อายุหรือผลข้างเคียง
อ้างอิง: [2] U.S. Centers for Disease Control and Prevention
อะไรเปลี่ยนไปหลังปี 2563

ข้อมูลเฝ้าระวังทั่วโลกไม่พบ B/Yamagata ที่ยืนยันได้ตั้งแต่มีนาคม 2563 จึงเป็นเหตุให้ WHO และหน่วยงานสหรัฐแนะนำตัดองค์ประกอบนี้ออก ไม่ควรสรุปว่ามาตรการใดทำให้เชื้อสูญพันธุ์หรือหยุดการเฝ้าระวัง
CDC ระบุว่าวัคซีนไข้หวัดใหญ่ในสหรัฐเป็น 3 สายพันธุ์ตั้งแต่ฤดู 2024–2025 ส่วนผลิตภัณฑ์ที่มีในไทยต้องตรวจฉลากและสูตรตามฤดูของที่ได้รับจริง ไม่อนุมานจากการเปลี่ยนของสหรัฐ
อ้างอิง: [1] World Health Organization, [2] U.S. Centers for Disease Control and Prevention
เปรียบเทียบสองชนิด
เลื่อนตารางด้านข้างเพื่อดูข้อมูลครบ →
| 3 สายพันธุ์ | 4 สายพันธุ์ | |
|---|---|---|
| ไวรัส A/H1N1 | มี | มี |
| ไวรัส A/H3N2 | มี | มี |
| ไวรัส B/Victoria | มี | มี |
| ไวรัส B/Yamagata | ไม่มี | มี (ไม่พบระบาดตั้งแต่ปี 2563) |
| อายุที่ฉีดได้ | ตามฉลากของยี่ห้อและผลิตภัณฑ์ที่ใช้ | ตามฉลากของยี่ห้อและผลิตภัณฑ์ที่ใช้ |
| จำนวนเข็ม | รายปี; เด็กบางคนต้อง 2 เข็ม | รายปี; เด็กบางคนต้อง 2 เข็ม |
| ราคาที่คลินิก | 470 บาท/เข็ม | 490 บาท/เข็ม |
อ้างอิง: [2] U.S. Centers for Disease Control and Prevention, [5] U.S. Centers for Disease Control and Prevention
แล้วควรเลือกแบบไหน

การไม่พบ B/Yamagata ในการเฝ้าระวังที่ยืนยันเป็นเหตุผลในการตัดองค์ประกอบนี้ ไม่ได้พิสูจน์ว่าทุกผลิตภัณฑ์สามและสี่สายพันธุ์ให้การป้องกันเท่ากัน หรือระบุสูตรในขวดใดขวดหนึ่ง เอกสาร WHO ที่อ้างเป็นฤดูซีกโลกเหนือ 2025–2026 ให้ตรวจผลิตภัณฑ์และฤดูที่ใช้จริง
แนะนำทบทวนวัคซีนตามฤดูและเลือกผลิตภัณฑ์ที่ตรงกับอายุ สุขภาพและเข็มเดิม การป้องกันแตกต่างตามผลิตภัณฑ์และผู้รับ อ่าน เวลาฉีด และ จำนวนเข็มในเด็ก
ที่คลินิกมีทั้ง วัคซีน 3 สายพันธุ์ และ วัคซีน 4 สายพันธุ์ รวมถึง ชนิดพ่นจมูก สำหรับผู้ที่ไม่อยากใช้เข็ม ทัก LINE ถามสต็อกก่อนเดินทางได้
ควรรู้: ยี่ห้อและชนิดวัคซีนที่มีในแต่ละช่วงเปลี่ยนตามการนำเข้าและฤดูกาล ราคาเป็นราคาตามประกาศของคลินิกและอาจปรับได้
อ้างอิง: [1] World Health Organization, [3] U.S. Centers for Disease Control and Prevention
ผลข้างเคียงต่างกันไหม
เลข 3 หรือ 4 บอกจำนวนองค์ประกอบ ไม่ได้บอกว่าเป็นเชื้อตายหรือพ่นจมูก และไม่ได้พิสูจน์ว่าผลข้างเคียงเท่ากัน วัคซีนชนิดฉีดอาจมีปวด บวม แดง ไข้ ปวดเมื่อยหรืออ่อนเพลีย ส่วนชนิดพ่นจมูกเป็นเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์และอาจมีน้ำมูก คัดจมูกหรือเจ็บคอ ต้องตรวจฉลากผลิตภัณฑ์และประวัติสุขภาพ อ่าน ใครควรระวัง
อ้างอิง: [4] U.S. Centers for Disease Control and Prevention, [3] U.S. Centers for Disease Control and Prevention
คำถามที่พบบ่อย
อาจเปลี่ยนได้หากผลิตภัณฑ์เหมาะกับอายุ สุขภาพและฤดูที่ใช้ ให้นำชื่อและวันที่เข็มเดิมมา ไม่ถือว่าสูตรทุกปีต้องเปลี่ยนหรือเหมาะกับทุกคน
บริการที่เกี่ยวข้อง
วัคซีนที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งข้อมูล
- [1] Recommended composition of influenza virus vaccines for use in the 2025–2026 northern hemisphere influenza season World Health Organizationสืบค้น 11 ตุลาคม 2569
- [2] Trivalent Influenza Vaccines U.S. Centers for Disease Control and Prevention
- [3] Key Facts About Seasonal Flu Vaccine U.S. Centers for Disease Control and Preventionสืบค้น 12 ตุลาคม 2569
- [4] Influenza Vaccine Safety U.S. Centers for Disease Control and Preventionสืบค้น 12 ตุลาคม 2569
- [5] Seasonal Influenza Vaccine Dosage & Administration U.S. Centers for Disease Control and Preventionสืบค้น 12 ตุลาคม 2569
เนื้อหานี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากแพทย์ เผยแพร่ 21 กันยายน 2569
วิธีเลือกแหล่งข้อมูลและแจ้งแก้ไขบทความ

