วัคซีนผู้สูงอายุ 60+ ควรฉีดอะไรบ้าง (งูสวัด ปอดอักเสบ ไข้หวัดใหญ่ RSV)
รายการวัคซีนที่แนะนำสำหรับผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป พร้อมเหตุผล จำนวนเข็ม ลำดับความสำคัญ และราคาที่คลินิก เพื่อให้ลูกหลานวางแผนพาพ่อแม่มาฉีดได้ในครั้งเดียว
คนส่วนใหญ่คิดว่าวัคซีนเป็นเรื่องของเด็ก แต่ภูมิคุ้มกันที่เสื่อมตามวัยทำให้ผู้สูงอายุติดเชื้อง่ายและป่วยหนักกว่า ปอดอักเสบ ไข้หวัดใหญ่ และงูสวัด ซึ่งป้องกันได้ด้วยวัคซีน เป็นสาเหตุการนอนโรงพยาบาลอันดับต้น ๆ ของคนวัยนี้ ด้านล่างเรียงให้ว่าควรฉีดอะไรก่อน กี่เข็ม และมาครั้งเดียวฉีดอะไรพร้อมกันได้บ้าง
สรุปก่อนอ่าน
- วัคซีนหลัก 4 ชนิดสำหรับอายุ 60+: ไข้หวัดใหญ่ทุกปี · ปอดอักเสบ (นิวโมคอคคัส) · งูสวัด · RSV ทั้งหมดฉีดพร้อมกันในวันเดียวได้
- อย่าลืมวัคซีนพื้นฐานที่ผู้ใหญ่มักขาด: บาดทะยักกระตุ้นทุก 10 ปี และไวรัสตับอักเสบบีถ้ายังไม่มีภูมิ
- ผู้ที่มีเบาหวาน โรคปอด โรคหัวใจ หรือโรคไต ยิ่งได้ประโยชน์จากวัคซีนเหล่านี้มากกว่าคนทั่วไป ควรเริ่มตั้งแต่อายุ 50
- ถ้าต้องเลือกทีละอย่างตามงบ ลำดับที่แพทย์มักแนะนำคือ ไข้หวัดใหญ่ → ปอดอักเสบ → งูสวัด → RSV
ทำไมผู้สูงอายุถึงต้องการวัคซีนมากกว่าวัยอื่น
หลังอายุ 60 ระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองต่อเชื้อใหม่ช้าลงและอ่อนลง ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า immunosenescence ทำให้โรคที่คนหนุ่มสาวหายเองใน 1 สัปดาห์ กลายเป็นปอดอักเสบหรือภาวะแทรกซ้อนที่ต้องนอนโรงพยาบาลในผู้สูงอายุ ขณะเดียวกันไวรัสที่ซ่อนอยู่ในร่างกาย เช่น ไวรัสงูสวัด ก็กลับมาแสดงอาการเมื่อภูมิอ่อนลง
โรคประจำตัวที่พบบ่อยในวัยนี้ ได้แก่ เบาหวาน ความดัน โรคหัวใจ โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง และโรคไต ต่างทำให้การติดเชื้อรุนแรงขึ้น การติดเชื้อครั้งเดียวอาจทำให้โรคประจำตัวที่เคยคุมได้ทรุดลง วัคซีนช่วยลดโอกาสนั้น
วัคซีนที่แนะนำสำหรับอายุ 60 ปีขึ้นไป
| วัคซีน | ป้องกันอะไร | จำนวนเข็ม | ราคาที่คลินิก |
|---|---|---|---|
| ไข้หวัดใหญ่ | ไข้หวัดใหญ่และภาวะแทรกซ้อน เช่น ปอดอักเสบ หัวใจกำเริบ | ปีละ 1 เข็ม | 490 บาท/เข็ม |
| ปอดอักเสบ 20 สายพันธุ์ (PCV20) | เชื้อนิวโมคอคคัส สาเหตุหลักของปอดอักเสบและติดเชื้อในกระแสเลือด | 1 เข็ม ครั้งเดียว | 3,900 บาท/เข็ม |
| งูสวัด ชนิดเชื้อตาย | งูสวัดและอาการปวดปลายประสาทหลังผื่นหาย | 2 เข็ม ห่างกัน 2–6 เดือน | 6,900 บาท/เข็ม |
| RSV ผู้ใหญ่ | ไวรัส RSV ที่ทำให้ปอดอักเสบในผู้สูงอายุ | 1 เข็ม (ยังไม่มีคำแนะนำกระตุ้น) | 9,500 บาท/เข็ม |
| บาดทะยัก (Td/Tdap) | บาดทะยักจากบาดแผล | กระตุ้นทุก 10 ปี | 350 บาท/เข็ม |
| ไวรัสตับอักเสบบี | ตับอักเสบเรื้อรังและมะเร็งตับ | 3 เข็ม ถ้าตรวจแล้วไม่มีภูมิ | 450 บาท/เข็ม |
ราคารวมค่าแพทย์และค่าบริการพยาบาลแล้ว ตามประกาศของคลินิกถึง 31 ธันวาคม 2569 ดูรายการทั้งหมดและกรองเฉพาะกลุ่มผู้สูงอายุได้ที่ หน้าวัคซีน
1. ไข้หวัดใหญ่: ฉีดทุกปี
เป็นวัคซีนที่สำคัญที่สุดและถูกที่สุดในรายการ ผู้สูงอายุที่ป่วยไข้หวัดใหญ่มีโอกาสเกิดปอดอักเสบ หัวใจขาดเลือด และหลอดเลือดสมองสูงขึ้นชัดเจนในสัปดาห์หลังติดเชื้อ ฉีดปีละครั้ง ช่วงที่ดีที่สุดคือก่อนฤดูฝนราวเมษายน–มิถุนายน แต่ฉีดเมื่อไหร่ก็ยังได้ประโยชน์ อ่าน ควรฉีดเดือนไหน ทั้ง ชนิด 4 สายพันธุ์ และ 3 สายพันธุ์ ใช้ได้ในผู้สูงอายุ
2. ปอดอักเสบ: ฉีดเข็มเดียว
เชื้อนิวโมคอคคัสเป็นสาเหตุอันดับหนึ่งของปอดอักเสบติดเชื้อในชุมชน และเป็นสาเหตุของเยื่อหุ้มสมองอักเสบและติดเชื้อในกระแสเลือดในผู้สูงอายุ วัคซีนรุ่นปัจจุบัน ชนิดคอนจูเกต 20 สายพันธุ์ (PCV20) ฉีดเพียงเข็มเดียวสำหรับผู้ใหญ่ที่ไม่เคยได้รับมาก่อน ไม่ต้องฉีดซ้ำ ผู้ที่เคยได้ชนิดโพลีแซ็กคาไรด์ 23 สายพันธุ์ (PPSV23) หรือ PCV13 มาแล้ว แพทย์จะแนะนำว่าต้องเพิ่ม PCV20 หรือไม่และเว้นระยะเท่าไร
แนะนำตั้งแต่อายุ 65 ปีในคนทั่วไป และตั้งแต่อายุ 50 ปี หรือเร็วกว่านั้น ในผู้ที่มีเบาหวาน โรคปอด โรคหัวใจ โรคไต โรคตับ สูบบุหรี่ หรือดื่มแอลกอฮอล์ประจำ
3. งูสวัด: ป้องกันอาการปวดที่รักษายาก
ชนิดที่แนะนำเป็นหลักคือ ชนิดเชื้อตาย 2 เข็ม ประสิทธิภาพมากกว่า 90% แม้ในผู้ที่อายุ 70–80 ปี และใช้ได้ในผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ ส่วน ชนิดเชื้อเป็น เป็นทางเลือกเข็มเดียวราคาต่ำกว่าสำหรับผู้ที่ภูมิคุ้มกันปกติ อ่านเปรียบเทียบละเอียดที่ งูสวัดเชื้อเป็น vs เชื้อตาย เริ่มได้ตั้งแต่อายุ 50 และเคยเป็นงูสวัดแล้วก็ยังควรฉีด
4. RSV: วัคซีนใหม่สำหรับผู้สูงอายุ
RSV เคยถูกมองว่าเป็นโรคของเด็กเล็ก แต่ข้อมูลช่วงสิบปีหลังชี้ว่าในผู้สูงอายุ RSV ทำให้นอนโรงพยาบาลและเสียชีวิตในสัดส่วนใกล้เคียงไข้หวัดใหญ่ โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคปอดหรือหัวใจ วัคซีน RSV สำหรับผู้ใหญ่ แนะนำในผู้ที่อายุ 60 ปีขึ้นไป (บางแนวทางเน้น 75 ขึ้นไป หรือ 60–74 ที่มีความเสี่ยง) และผู้ที่อายุ 50–59 ที่มีโรคประจำตัว ฉีดเข็มเดียว ข้อมูลปัจจุบันยังไม่แนะนำให้ฉีดกระตุ้น
เนื่องจากราคาสูงกว่าวัคซีนอื่นในรายการ จึงมักเป็นตัวที่จัดลำดับไว้ท้ายสุดสำหรับผู้ที่แข็งแรงดี แต่ควรขยับขึ้นมาก่อนสำหรับผู้ที่มีโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง หอบหืด หัวใจล้มเหลว หรืออายุ 75 ขึ้นไป
วัคซีนพื้นฐานที่ผู้ใหญ่ไทยมักขาด
- บาดทะยัก: ภูมิจากวัยเด็กหมดไปนานแล้ว ผู้สูงอายุที่โดนของมีคมบาดหรือล้มถลอกเสี่ยงบาดทะยักจริง กระตุ้น 1 เข็มทุก 10 ปี (350 บาท/เข็ม)
- ไวรัสตับอักเสบบี: คนไทยที่เกิดก่อนปี 2535 ไม่ได้รับวัคซีนตอนเกิด ตรวจภูมิ (Anti-HBs) และเชื้อ (HBsAg) ก่อน ถ้าไม่มีทั้งคู่จึงฉีด 3 เข็ม (450 บาท/เข็ม)
- โควิด-19: ตามคำแนะนำของกระทรวงสาธารณสุขในแต่ละปี สอบถามแพทย์ว่าควรกระตุ้นเมื่อใด
มาครั้งเดียว ฉีดอะไรพร้อมกันได้บ้าง
วัคซีนทั้งหมดข้างต้นเป็นวัคซีนเชื้อตายหรือชนิดโปรตีน ยกเว้นงูสวัดชนิดเชื้อเป็น ซึ่งทั้งหมดฉีดพร้อมกันในวันเดียวได้โดยฉีดคนละตำแหน่ง แนวทางสากลไม่กำหนดให้เว้นระยะระหว่างกัน ในทางปฏิบัติแพทย์มักแนะนำ 2–3 ชนิดต่อครั้งเพื่อให้ผลข้างเคียงไม่ซ้อนกันมาก เช่น ครั้งแรกไข้หวัดใหญ่ + ปอดอักเสบ ครั้งถัดไปงูสวัดเข็มแรก + RSV
ก่อนพาผู้สูงอายุมา ให้เตรียมรายชื่อยาประจำ ประวัติแพ้ยา และสมุดวัคซีนหรือประวัติวัคซีนเดิมถ้ามี แพทย์ซักประวัติและวัดความดันก่อนฉีดทุกครั้ง ผู้ที่กินยาละลายลิ่มเลือดฉีดได้ โดยกดตำแหน่งฉีดนานขึ้นเล็กน้อย ทัก LINE บอกอายุและโรคประจำตัว ทีมงานเช็กสต็อกและช่วยจัดลำดับให้ก่อนเดินทาง
ควรรู้: ผู้สูงอายุที่รับยาโรคเรื้อรังอยู่แล้ว สามารถทบทวนวัคซีนไปพร้อมนัดรับยาได้ ดู บริการดูแลโรคเรื้อรัง
คำถามที่พบบ่อย
เริ่มจากไข้หวัดใหญ่และปอดอักเสบในครั้งแรก เพราะป้องกันสาเหตุการนอนโรงพยาบาลที่พบบ่อยที่สุดและราคาไม่สูง จากนั้นวางแผนงูสวัดเข็มแรกและ RSV ในครั้งถัดไป แพทย์ช่วยจัดลำดับตามโรคประจำตัวได้
บริการที่เกี่ยวข้อง
วัคซีนที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งข้อมูล
- Recommended Adult Immunization Schedule, United States U.S. Centers for Disease Control and Prevention
- คำแนะนำการให้วัคซีนป้องกันโรคสำหรับผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย
- Respiratory syncytial virus (RSV) World Health Organization
เนื้อหานี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากแพทย์ เผยแพร่ 20 กันยายน 2569
สุขภาพแต่ละคนไม่เหมือนกัน
หากมีโรคประจำตัว ใช้ยาประจำ ตั้งครรภ์ หรือมีอาการผิดปกติ ให้แพทย์ประเมินก่อนตัดสินใจ ทัก LINE ได้เลย
